Η Πλατυτέρα των Ουρανών

Αρχιεπίσκοπου Αυστραλίας Στυλιανού
Από το έργο Ενσαρκώσεις του Δόγματος, Εκδόσεις Δόμος
(Εικόνα: Δια χειρός Σταμάτη Σκλήρη)

Ο Αύγουστος είναι ο μήνας της Παναγίας! Όσο κι αν περιλαμβάνει αυτός ο μήνας και μια μεγάλη δεσποτική εορτή -τη Μεταμόρφωση του Χριστού- ο Αύγουστος είναι ο κατ' εξοχήν θεομητορικός μήνας του χρόνου. Ακόμη πιο πολύ κι από τον Μάρτη, τον μήνα του Ευαγγελισμού. Γιατί δεν είναι μόνο η γιορτή, η Κοίμηση της Παναγίας στις 15 Αυγούστου, που χρωματίζει όλο τον μήνα. Είναι προπάντων ολόκληρο το πριν από την Κοίμηση δεκαπενθήμερο: Οι καθημερινές Παρακλήσεις στην εικόνα της Παναγίας με την κατάνυξη και τη συντριβή τους. Η νηστεία, η πιο φιλάνθρωπη όλου του χρόνου, μιας και δεν λείπουν τα παντοειδή φρούτα και λαχανικά. Τα μελτέμια που προϊδεάζουν για τον επερχόμενο χειμώνα και κάνουν πιο ποθητή τη μητρική αγκαλιά... Ακόμη ηχεί πένθιμα στ' αυτιά μου η δειλινή ικεσία του χριστιανού ποιητή Μ. Μουντέ:
Έλα σαν Αυγουστιάτικο μελτέμι
προτού οι εφτά πληγές σφραγίσουνε το τέλος....
Αυτός ο «δεκαπεντισμός», όπως τον λένε στη Μυρτιδιώτισσα των Κυθήρων, είναι που κάνει τον Αύγουστο αποκλειστικό μήνα της Παναγίας. Όπως το Άγιον Όρος είναι το αποκλειστικό Περιβόλι Της!
Όμως τι είναι ένας μήνας ή το δάκτυλο μιας χερσονήσου, όταν προκειται για τη «Μεγαλόχαρη», την «Παντάνασσα», την «Πλατυτέρα των Ουρανών»;
Κανένα πρόσωπο στην Εκκλησία δεν εγνώρισε τόσο μεγάλη χάρη απο τον Θεό. Αλλά και κανένα πρόσωπο δεν αφιερώθηκε τόσο νωρίς και τόσο ανεπιφύλακτα στου Θεού το θέλημα. Στο Ναό εισήλθε «ως τριετίζουσα δάμαλις», και στο μήνυμα του Ευαγγελισμού, το ανήκουστο, απάντησε: ιδού η δούλη Κυρίου, γένοιτό μοι κατά το ρήμα σου (Λουκ. 1,38). Γι' αυτό την εχαρίτωσε ο Θεός και την μακαρίζουν πάσαι αι γενεαί ως την Κεχαριτωμένη. Γι' αυτό και η Εκκλησία δεν αρκέσθηκε να την κηρύξει Αγία, και την ονόμασε Ιlαναγία. Και επειδή δέχθηχε στη γαστέρα Της παν το πλήρωμα της Θεότητος σωματικώs, ήταν πολύ φυσικό να μη φθάνει ένας μόνο χαρακτηρισμός για να εκφράσει ολόκληρο το μυστήριο της Παναγίας. Γι' αυτό ο λαός μας της έδωσε άπειρα ονόματα, είτε ανάλογα με τις ιδιότητές Της, είτε ανάλογα με τα τοπωνύμια των προσκυνημάτων Της. Έτσι την είπε Γρηγορούσα, Γοργοεπήκοο, Γλυκοφιλούσα, Οδηγήτρια, Λαοδηγήτρια, Ελεούσα, Παμμακάριστο, Περίβλεπτο, Δεξιοκρατούσα, Επταβηματίζουσα, Μυρτιδιώτισσα, Βαλουκλιώτισσα, Καμαριανή, Λαμπινή, Πορταΐτισσα κ.ά. Απ' όλον αυτόν τον πλούτο των ονομάτων και επιθέτων, που δείχνουν πόσο ζωντανή και βαθειά μένει πάντα η λατρεία της Παναγίας στη λαϊκή μας ευσέβεια, θα αναλύσουμε εδώ με συντομία μόνο ένα χαρακτηρισμό Της, που φαίνεται να εκφράζει και να συνοψίζει συγχρόνως και όλους τους άλλους μαζί. Πρόκειται για τον χαρακτηρισμό Πλατυτέρα των Ουρανών.
Τι εννοούμε λοιπόν μ' αυτή την προσωνυμία της Θεοτόκου; Είναι απλώς μια υπερβολή της πιστευούσης ψυχής; Είναι ένας ρητορισμός της βυζαντινής γραμματείας; Ή μήπως έχει και συγκεκριμένο θεολογικό περιεχόμενο ένας τέτοιος χαρακτηρισμός; Δεν χωρεί καμμιά αμφιβολία ότι η Παναγία ονομάστηκε «Πλατυτέρα των Ουρανών» γιατί εχώρεσε στη γαστέρα Της «τον αχώρητον Θεόν». Οι ουρανοί δεν τον χωρούσαν και τον εχώρεσε η μήτρα της Παρθένου! Γι' αυτό ο υμνωδός διερωτάται θαυμαστικώς: «Ο αχώρητος παντί πώς εχωρήθη εν γαστρί;»;
Αυτή όμως είναι μόνο η μία πλευρά του νομίσματος· το ένα μόνο μέρος της ιστορίας. Υπάρχει και η άλλη, που έχει κι αυτή τη σπουδαιότητά της, και μάλιστα το συγκλονιστικό ενδιαφέρον της, γιατί αφορά εμάς τους ανθρώπους και όχι τον Θεό. «Πλατυτέρα των Ουρανών» λέγεται η Παναγία, όχι μονάχα γιατί εχώρεσε τον «αχώρητον Θεόν», αλλά γιατί χωρεί και άλλους, που για πολλούς λόγους δεν χωρεί ο ουρανός! Στον ουρανό, δηλαδή στη Βασιλεία των Ουρανών, δεν χωρούν όλοι. Θέση και δικαίωμα εκεί έχουν μόνο οι άγιοι, οι εκλεκτοί. Οι αμαρτωλοί και βέβηλοι δεν έχουν εκεί θέση. Όμως στης Παναγίας την καταφυγή και προστασία τολμούν να πλησιάσουν κι αυτοί ζητώντας έλεος και πρεσβείες και μεσιτεία. Γνωρίζοντας οι αμαρτωλοί πως είναι από τη γη η Παναγία, την αναγνωρίζουν μάνα όλου του κόσμου: «και Σε μεσίτριαν έχω προς τον φιλάνθρωπον Θεόν...», ψάλλουμε στην Παράκληση. Η Παναγία λοιπόν χωρεί περισσότερα από τον ουρανό και εν σχέσει με μας τους ανθρώπους. Γι' αυτό είναι και από αυτή την άποψη των ουρανών Πλατυτέρα!
Ας ευχηθούμε να μη στερηθεί κανείς πιστός και κανείς άνθρωπος τη σωτήρια πρεσβεία Της προς τον Υιό Της και Λόγο και Σωτήρα του κόσμου!

Καλό Δεκαπενταύγουστο

"Επίβλεψον εν ευμενεία πανύμνητε Θεοτόκε,
επι την εμήν χαλεπήν του σώματος κάκωσιν,
και ιασαι της ψυχής μου το αλγος"

Καλό καλοκαίρι!

Καλο καλοκαίρι αγαπητοί μου φιλοι και φίλες ευχομαι σε ολους .......Για κάμποσες μέρες θα ζήσουμε την αλλη Ελλαδα....Ευλογία μεγάλη!!!Καλή αντάμωση τον Αυγουστο.................

Η “ψυχούλα” της Βίκυς Μοσχολιού

Επειδή σε ενα περίπου μήνα κλείνουμε τέσσερα χρόνια απο την κοίμηση (16-8-2005) της γνωστής σε ολους μας Βίκυς Μοσχολιού, σας παρουσιάζουμε σήμερα, εις μνημόσυνο αιώνιον, ενα καταπληκτικό κείμενο του Αγίου Ναυπάκτου που φιλοτεχνεί την χριστιανική "ψυχούλα" της πολυτάλαντης αοιδού.

Του Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου κ.κ.Ιεροθέου

Πριν λίγο καιρό έφυγε από τον κόσμο αυτό η πολύ γνωστή στο κοινό λαϊκή τραγουδίστρια Βίκυ Μοσχολιού. Και όπως ήταν φυσικό πολλά Μέσα Μαζικής Ενημερώσεως, έντυπα και ηλεκτρονικά, αφιέρωσαν σελίδες και εκπομπές για να παρουσιάσουν το έργο και την προσωπικότητα της πολυτάλαντης αυτής τραγουδίστριας.

Το βράδυ της ημέρας που εψάλη η εξόδιος ακολουθία της στον Μητροπολιτικό Ναό Αθηνών, η κρατική Τηλεόραση μετέδωσε μια παλαιότερη συνέντευξή της, στην οποία η ίδια απεκάλυπτε προσωπικά στοιχεία της ζωής της, από την μικρή της ηλικία μέχρι την εποχή εκείνη που έδωσε την συνέντευξη.
Το μεγαλύτερο μέρος της συνεντεύξεως το παρακολούθησα με μεγάλη προσοχή, διότι είχαν γραφή και ειπωθή πολλά για το πρόσωπό της. Μου έκανε εντύπωση η ειλικρίνειά της και η απλότητα με την οποία διηγείτο πτυχές της ζωής της. Ιδιαιτέρως, όπως ήταν φυσικό, πρόσεξα αυτό που είπε, ότι πριν από κάθε σοβαρή εργασία της έκανε κομποσχοίνι και παρακαλούσε τον Χριστό και την Παναγία να την βοηθήση.
Βέβαια κατά καιρούς άκουγα ότι είχε σχέση με την εκκλησιαστική ζωή. Ενθυμούμαι ότι κατά τις επισκέψεις μου στο Άγιον Όρος, ιδιαιτέρως στην Ιερά Μονή του Οσίου Γρηγορίου, είχα συναντήσει έναν μοναχό που ήταν θείος της, αδελφός της γιαγιάς της, ο οποίος μας μιλούσε για την ανηψιά του Βίκυ Μοσχολιού, ότι δηλαδή είχε επικοινωνία μαζί της και την συμβούλευε για την χριστιανική ζωή.
Πρόκειται για τον γερο-Ησύχιο, που ήταν όνομα και πράγμα ησύχιος, άγιος Μοναχός, ο οποίος πάντοτε μας μιλούσε πολύ πνευματικά. Κυρίως μας διηγείτο ιστορίες από προηγούμενους γέροντες μοναχούς, που είχαν προβλέψει την έξοδό τους από τον κόσμο αυτό και είχαν προετοιμασθή κατάλληλα και έφυγαν εν μετανοία και προσευχή. Η μορφή του γέροντα Ησυχίου μου είχε κάνει πολύ μεγάλη εντύπωση.
Βλέποντας, λοιπόν, το βράδυ εκείνο την συνέντευξη της Βίκυς Μοσχολιού, είδα όλη την ζωή της, όπως την περιέγραφε, θυμήθηκα τον Αγιορείτη Γρηγοριάτη μοναχό και δεν μπορούσα να κοιμηθώ, αλλά συνέχεια αυθόρμητα μου ήλθε να προσεύχομαι για την ανάπαυση της ψυχής της.
Σχεδόν όλη την νύχτα την πέρασα σε αυτήν την κατάσταση. Επειδή, όμως, δεν θυμόμουν επακριβώς το όνομα του γερο-Ησυχίου και το συνέχεα με ένα άλλο όνομα, την επομένη ημέρα το πρωΐ τηλεφώνησα στην Μονή Γρηγορίου για να ρωτήσω πώς λεγόταν ο μοναχός αυτός για να το επιβεβαιώσω. Ο μοναχός που σήκωσε το τηλέφωνο μου είπε ότι επρόκειτο για τον γερο-Ησύχιο. Τον ευχαρίστησα και έκλεισα το τηλέφωνο. Μετά από λίγο, όμως, μου τηλεφώνησε ο Ηγούμενος της Ιεράς Μονής, Αρχιμανδρίτης Γεώργιος, με την ευγένεια και την ευαισθησία που τον διακρίνει και την αγάπη του προς όλους τους ανθρώπους και στο πρόσωπό μου, για να με ρωτήση αν ήθελα κάτι περισσότερο. Μου είπε δε ότι στην Ιερά Μονή Οσίου Γρηγορίου, μετά την κοίμηση του γερο-Ησυχίου, που ήταν ένας ευλογημένος μοναχός με εκκλησιαστική συνείδηση και ορθόδοξο φρόνημα, βρέθηκε μια επιστολή της ανηψιάς του Βίκυς Μοσχολιού, στην οποία φαίνεται η προσωπικότητά της, και με ερώτησε εάν ήθελα να μου την αποστείλη για να την χρησιμοποιήσω κατά την κρίση μου.
Τον ευχαρίστησα και την επομένη ημέρα μου έστειλε την χειρόγραφη επιστολή της Βίκυς Μοσχολιού που είχε αποστείλει στον θείο της, αείμνηστο γερο-Ησύχιο, που κοιμήθηκε σε ηλικία 103 ετών, την οποία απέστειλε η Μοσχολιού πριν δέκα χρόνια, ήτοι το 1994 (ήταν τότε ηλικίας 52 ετών) και την διάβασα με πολύ μεγάλη συγκίνηση. Με άδεια του Αρχιμ. Γεωργίου Ηγουμένου της Ιεράς Μονής, θα δημοσιεύσω την επιστολή αυτή με μερικές αναγκαίες περικοπές και θα κάνω μερικά σχόλια, για την ωφέλεια των Χριστιανών και την ανάπαυση της ψυχής της αειμνήστου Βασιλικής (Βίκυς).
1. Η επιστολή
“Αξιοσέβαστε θείε, ευλογείτε. Έχω ακούσει από πολλούς Ιερείς για την αγιωσύνη που έχετε, και από την Μητέρα μου. Εγώ, η τόσο αμαρτωλή και ανάξια αισθάνομαι πολύ τυχερή που σάς έχω θείο, και συγχρόνως λυπάμαι που ποτέ δεν σάς γνώρισα. Είστε ευλογημένος άνθρωπος που από νέος ακολουθήσατε τον σωστό δρόμο του Θεού. Δυστυχώς εμείς μπήκαμε στην βιοπάλη της ζωής, και όσο και να καταλαβαίνουμε τα λάθη μας, δεν μπορούμε να κάνουμε πίσω. Θείε μου, από παιδάκι δουλεύω και σήμερα αισθάνομαι πολύ κουρασμένη.

Ευχαριστώ πάντα τον Κύριό μας και την Παναγιά για το θείο δώρο που μου χάρισαν (τη φωνή) να μπορέσω να βοηθήσω τους γονείς μου, τα αδέλφια μου και τον κόσμο. Όμως τώρα είμαι 52 ετών και παρακαλώ την Παναγία να με βοηθήσει να τακτοποιηθώ, να σταματήσω, μήπως και βάλω την ζωή μου σε μια σειρά. Κάποτε έκανα καθήκοντα Μοναχής και δούλευα. Όμως αυτό με κούρασε πολύ... Βέβαια ξεμολογήθηκα, έκλαψα και κλαίω πικρά και παρακαλώ την Παναγία και τον Χριστό μας να με συγχωρέσουν και να είναι μαζί μου.
Βλέπετε, θείε μου, ότι ο άνθρωπος όσο και να ξεφύγη, άμα έχει μεγαλώσει με χριστιανικές αρχές, κάποτε συνέρχεται. Αυτό κάνω και εγώ. Προσπαθώ να βρω τον δρόμο του Θεού, που κάποτε ήμουν και που μου άρεσε πολύ. Ας ελπίσω ότι ο Χριστός και η Παναγία θ' ακούσουν τις προσευχές μου γιατί δεν θέλω να χαθή η ψυχούλα μου.
Θείε μου, θέλω να σου πω πώς έχω δύο κοριτσάκια, την Ουρανία και την Βαγγελία, είναι δύο καταπληκτικά παιδιά. Τα έχω παντρέψει και τα δυο με πολύ καλά παιδιά. Η Ουρανία μου έκανε και ένα κοριτσάκι που είναι τώρα 3 μηνών. Θείε μου, θα ήταν μεγάλη η ευλογία, αν μπορούσα να σας δω, γιατί έχω πολλά να πω. Θέλω να ανοίξω την καρδιά μου, να με ακούσετε, να γονατίσω μπροστά σας, να κλάψω. Και τότε να έρθη η θεία φώτιση.
Θείε μου, εσείς που είστε ένας άνθρωπος του Θεού προσευχηθήτε για μένα και για την οικογένειά μου για τα παιδάκια μου και το εγγονάκι μου να τακτοποιηθώ και να φύγω από αυτή την δουλειά που μ' έχει κουράσει. Θα ήταν μεγάλη ευλογία αν κάτι προσωπικό σας αντικείμενο μου στέλνατε, θα το είχα σαν ιερό κειμήλιο από εσάς, κάτι που αγαπάτε πολύ. Δεν θέλω να σάς κουράσω πιο πολύ. Ο Θεός να σάς έχει καλά πάντα. Τις ευχές σας η ταπεινή ανηψιά σας Βασιλική (η Βίκυ) Μοσχολιού.
Υ.Γ. Σάς στέλνω αυτό το γράμμα με τον Πάτερ Νικόδημο, ο οποίος ήρθε στο Σπίτι μου με την Μητέρα του και έφερε την ευλογία. Ο Πάτερ Νικόδημος μου έδωσε δύο φωτογραφίες σας και χάρηκα πάρα πολύ που σάς είδα. Βλέπω ότι μοιάζετε πολύ με την Γιαγιά μου της Μαριάμ. Επίσης, μου έδωσε πολύ ωραίες χάρτινες εικονίτσες και ωραία βιβλία και μοσχοθυμίαμα. Ήταν Θεού δώρο να στείλετε τον Πάτερ Νικόδημο, γιατί είναι σαν να είσαστε εσείς εδώ”.

2. Παρατηρήσεις
Αν και είναι εύγλωττη η επιστολή, ωστόσο θα ήθελα να κάνω μερικά σχόλια, ως ένα μικρό μνημόσυνό της.
α) Και προ και μετά την κοίμηση της Βίκυς Μοσχολιού πολλοί μίλησαν για το ταλέντο της, τις φωνητικές της ικανότητες και την προσφορά της στο λαϊκό τραγούδι. Είπαν ότι “τραγούδησε 1.400 τραγούδια όλων των Ελλήνων Συνθετών και εκ των οποίων τα 450 έγιναν μεγάλες επιτυχίες”. Όλα αυτά είναι αναμφισβήτητα. Αλλά εμένα ως Επίσκοπο με απασχολεί ο εσωτερικός της κόσμος, που φαίνεται να είναι πλούσιος και ευαίσθητος. Στο γράμμα φαίνονται καθαρότατα τα αισθήματα που την διακρίνουν. Οπότε, στο τομέα αυτόν η προφορά της έχει μια διαχρονικότητα, ως προσώπου και κατ' εικόνα Θεού δημιουργημένης.
β) Διαβάζοντας κανείς προσεκτικά το γράμμα της, διακρίνει όλα τα χαρίσματα του επιστολιμαίου κειμένου, δηλαδή τα χαρίσματα της προσωπικής επιστολής. Όταν μιλά κανείς και μάλιστα σε ευρύ κοινό, ή όταν γράφη μια επιστημονική μελέτη, συνήθως αυτοπεριορίζεται, αυτοελέγχεται και αυτολογοκρίνεται. Οι προσωπικές όμως επιστολές που στέλνονται σε αγαπητά πρόσωπα είναι στην πραγματικότητα ξεσπάσματα καρδιακά. Ακριβώς σε αυτήν την επιστολή που είδαμε προηγουμένως φαίνονται όλα τα χαρίσματα της προσωπικότητος της Βίκυς Μοσχολιού, όπως η απλότητα, η μεγαλοκαρδία, η ευαισθησία, η ειλικρίνεια κ.ά. Γράφει σε ένα σημείο: “θέλω να ανοίξω την καρδιά μου, να με ακούσετε, να γονατίσω μπροστά σας, να κλάψω”. Πρόκειται για ένα γράμμα “εξομολογητικό” και καρδιακό, που απέχει όμως από τον συναισθηματισμό. Άλλωστε υφίσταται τεράστια διαφορά μεταξύ αισθήματος και συναισθήματος.
γ) Η επιστολογράφος εκφράζει επανειλημμένως την πίστη της στον Θεό. Ευχαριστεί τον Θεό, “τον Κύριό μας”, όπως γράφει, και την Παναγία για το δώρο της φωνής που της χάρισαν. Επομένως έχει βαθύτατη αίσθηση της δωρεάς του Θεού. Παρακαλεί την Παναγία και τον Χριστό να την συγχωρούν και να είναι μαζί της: “να με συγχωρέσουν και να είναι μαζί μου”. Ζητά “την θεία φώτιση” και γενικά σε όλο το γράμμα φαίνεται η σχέση της με τον Θεό και εκφράζει την γνωστή φράση από τις ευχές της Πεντηκοστής: “σοι μόνω αμαρτάνομεν και σοι μόνω λατρεύομεν”. Συγχρόνως εκφράζει και την εμπιστοσύνη της και τον σεβασμό της στους ανθρώπους του Θεού, όπως είναι ο θείος της. Έχει ακούσει για την “αγιωσύνη του”, θεωρεί ότι είναι ευλογημένος άνθρωπος που ακολούθησε τον δρόμο του Θεού, αισθάνεται “τυχερή” που τον έχει θείο, λυπάται που δεν τον γνώρισε προσωπικά, ζητά τις ευχές του για την ίδια και την οικογένειά της, επιθυμεί μια συνάντηση μαζί του για να ανοίξη πλήρως την καρδιά της και τον παρακαλεί να της αποστείλη κάποιο προσωπικό του αντικείμενο ως “ευλογία” και ως “ιερό κειμήλιο”.

δ) Στην επιστολή αυτή φαίνεται ότι μεγάλωσε “μέ χριστιανικές αρχές” και τα εκκλησιαστικά αυτά βιώματα τα οποία είχε από την μικρή της ηλικία την ακολουθούν σε όλη την ζωή της. Είναι πολύ σημαντικό που γράφει σε ένα σημείο: “κάποτε έκανα καθήκοντα Μοναχής και δούλευα. Όμως αυτό με κούρασε πολύ”. Αυτή η έκφραση “έκανε καθήκοντα μοναχής”, σημαίνει ότι ζούσε ως μοναχή με προσευχή, με εγκράτεια, ακόμη και όταν εργαζόταν στα Κέντρα τις νυκτερινές ώρες.
Και όπως γράφει σε άλλο σημείο, ακολουθούσε τον δρόμο του Θεού που της “άρεσε πολύ” και θυμάται όλη αυτήν την εμπειρία. Γι' αυτό γράφει: “ο άνθρωπος όσο και να ξεφύγει, άμα έχει μεγαλώσει με χριστιανικές αρχές κάποτε συνέρχεται. Αυτό κάνω και εγώ. Προσπαθώ να βρω τον δρόμο του Θεού που κάποτε ήμουν και που μου άρεσε πολύ”. Αυτό μου θυμίζει τον άσωτο υιό της παραβολής, ο οποίος εξεδήλωσε μετάνοια, όχι μέσα από ιδεολογίες, αλλά από την ανάμνηση της αγάπης του πατέρα του, όπως την έζησε στο πατρικό του σπίτι. Συνέκρινε, λοιπόν, αυτήν την πατρική αγάπη με την ζωή της στερήσεως την οποία περνούσε και αυτό αύξησε την μεγάλη αγάπη του για την επιστροφή.
ε) Ακριβώς το προηγούμενο σημείο δείχνει την μετάνοια της Βίκυς Μοσχολιού και την μεγάλη αρετή της αυτομεμψίας που την διακρίνει. Αισθάνεται τα λάθη τα οποία έκανε ως άνθρωπος, αλλά ταυτόχρονα ομολογεί: “εξομολογήθηκα, έκλαψα και κλαίω πικρά και παρακαλώ την Παναγία και τον Χριστό μας να με συγχωρέσουν και να είναι μαζί μου”.
Αυτή η φράση είναι πάρα πολύ σημαντική και δείχνει το όλο περιεχόμενο της μετανοίας της που δεν ήταν απλώς μια τυπική εξομολόγηση, αλλά μια διαρκής κατάσταση κλάματος και δακρύων για να λάβη συγχώρεση από τον Θεό και ο Θεός να είναι μαζί της. Αυτό που παρατηρεί κανείς στην επιστολή της είναι το χάρισμα της αυτομεμψίας, το οποίο τόσο πολύ έχουν εξάρει οι Πατέρες της Εκκλησίας και δείχνει μια κατάσταση πνευματικής υγείας. Μέσα στο πνεύμα της μετανοίας και επειδή έχει ανάμνηση της χριστιανικής ζωής την οποία ζούσε στα παιδικά της χρόνια, παρακαλεί την Παναγία να την βοηθήση να σταματήση την εργασία την οποία έκανε, όπως γράφει: “μήπως και βάλω την ζωή μου σε μια σειρά”. Και όπως ομολογεί: “από παιδάκι δουλεύω και σήμερα αισθάνομαι πολύ κουρασμένη”. Ποιός μπορεί να μη συγκινηθή από αυτήν την έκφραση μιας απλής ψυχής;

στ) Η βασικότερη και σημαντικότερη φράση στο γράμμα αυτό που με συγκίνησε είναι η ακόλουθη: “ας ελπίσω ότι ο Χριστός και η Παναγία θ' ακούσουν τις προσευχές μου γιατί δεν θέλω να χαθή η ψυχούλα μου”. Την ψυχή της την ονομάζει “ψυχούλα”, αφού η ίδια εγνώριζε την ευαισθησία που υπήρχε μέσα της. Επειδή δεν θέλει να χαθή η ψυχούλα της, γι' αυτό προσεύχεται στον Χριστό και την Παναγία και ελπίζει ότι θα ακούσουν τις προσευχές της. Πιστεύει στην μέλλουσα ζωή και στην αιώνια ύπαρξη του ανθρώπου. Και μεις με την σειρά μας ελπίζουμε ότι ο Θεός, ο Οποίος είναι αγάπη, “έρως και εραστόν”, θα ακούση τις προσευχές της και δεν θα αφήση να χαθή η “ψυχούλα” αυτής της γυναίκας με μια τέτοια καρδιακή απλότητα. ζ) Από όλο το περιεχόμενο της επιστολής, αλλά και από το υστερόγραφο φαίνεται και η προσφορά του Αγίου Όρους και των Αγιορειτών Πατέρων. Σε Αγιορείτη Πατέρα –τον θείο της– γράφει μια τέτοια καρδιακή επιστολή, αλλά και οι μοναχοί της Ιεράς Μονής του Οσίου Γρηγορίου με την ευλογία του Ηγουμένου π. Γεωργίου είχαν την επικοινωνία μαζί της και την έκαναν να εκφρασθή εξομολογητικά. Επομένως, βλέπουμε εδώ την μεγάλη προσφορά και την ιεραποστολή των Ιερών Μονών, αλλά θα μου επιτραπή να πω της Ιεράς Μονής Γρηγορίου με το ποιμαντικό “πνεύμα” το οποίο έχει εμπνεύσει ο Γέροντας της Ιεράς Μονής.
Την επιστολή αυτή, μέσα στην οποία εκφράζει όλο αυτό το πνεύμα της μετανοίας και προσευχόταν να την βοηθήση ο Θεός, όπως έλεγε, “νά φύγω από αυτήν την δουλειά που μ' έχει κουράσει”, την έγραψε όταν ήταν σε ηλικία 52 ετών, δηλαδή πριν δέκα χρόνια.
Αν σκεφθή κανείς ότι εκοιμήθη σε ηλικία 62 ετών και μάλιστα τα δύο τελευταία χρόνια πέρασε μέσα από την εξαγνιστική ενέργεια της ασθένειας της εποχής μας, τότε αντιλαμβάνεται ότι αυτή η “ψυχούλα” έγινε ακόμη πιο “ψυχούλα” και επομένως θα έγινε δεκτή από τον Θεό.
Εύχομαι με όλη μου την καρδιά ο Θεός να την έχη κοντά Του και να ψάλη με τους αγγέλους και το χορό των αγίων, όχι τα τραγούδια της, αλλά τον τρισάγιον ύμνο στον Τρισάγιο Θεό, που αγαπά τον άνθρωπο και κυρίως αυτούς που μετανοούν.–
Πηγή: Εκκλησιαστική Παρέμβαση

Αγαθονήσι- Αποστολή Η «μπίζνα» των λαθρομεταναστών

Το «Κ» αποκαλύπτει από το ακριτικό νησί τι πραγματικά συμβαίνει με τα σύγχρονα δουλεμπορικά και τους επιβάτες τους.

Του Νίκου Βαφειάδη - Φωτογραφίες: Νίκος Πηλός

Πυθαγόρειο Σάμου - Αγαθονήσι σε περίπου μία ώρα με το «Νήσος Κάλυμνος».
Μαζί μας αποβιβάζονται ένας μόνιμος υπαξιωματικός και δυο-τρεις φαντάροι, που υπηρετούν στο υπερσύγχρονο φυλάκιο πάνω στο Κάστρο. Κατασκευάστηκε πρόσφατα στην κορυφή της ανατολικής πλευράς του νησιού για την επόπτευση της θαλάσσιας περιοχής μέχρι τα απέναντι τουρκικά παράλια, την αρχαία Μίλητο, όπου εκβάλλει ο Μαίανδρος ποταμός, νοτίως του Κουσάντασι, απ' όπου σχεδόν καθημερινά εισβάλλουν λάθρα με φουσκωτά σκάφη οικονομικοί μετανάστες. Το φαινόμενο έχει πολλαπλασιαστεί τα τελευταία δύο χρόνια και μόνο πέρυσι έφτασαν στο Αγαθονήσι περίπου 5.000 άτομα, ενώ φέτος μέχρι το Μάιο περίπου 1.500. Το διεθνές δουλεμπορικό κύκλωμα γιγαντώνεται, αφού οι διακινητές ψευτοδιώκονται σε βαθμό πλημμελήματος, ενώ οι «συλληφθέντες» (150.000 σε όλη τη χώρα το 2008) επιτυγχάνουν το στόχο τους, που είναι η είσοδος στην Ε.Ε.
Πρώτη εικόνα του επισκέπτη στο λιμάνι, δεκάδες Ασιάτες και Αφρικανοί, στη μικρή διαδρομή μέχρι το κτίριο της αστυνομίας όπου προσωρινά διαμένουν. Ελάχιστοι μπροστά στο καρτοτηλέφωνο, αφού κατά κανόνα έχουν μαζί τους κινητό.
Ανάμεσά τους και ο Ζοάν, που δηλώνει Παλαιστίνιος, μου ζητάει την επόμενη μέρα το τηλέφωνό μου «να τα πούμε στην Αθήνα», αν και ο τελικός του προορισμός είναι, όπως λέει, η Αγγλία. Παλιά, εδώ ήταν το στρατιωτικό φυλάκιο. Τώρα η ταμπέλα έξω γράφει «Αστυνομικό Τμήμα», όμως οι αστυνομικοί μένουν αλλού, σε ενοικιαζόμενα δωμάτια. Ερχονται εδώ μόλις γίνουν οι νέες αφίξεις για να καταγράψουν τους καινούργιους. Από τη στιγμή που καταγράφονται εδώ, ακόμη και στην περίπτωση που καταφέρουν να φτάσουν λάθρα σε κάποια άλλη ευρωπαϊκή χώρα, προβλέπεται να επιστραφούν σύμφωνα με τον κανονισμό Δουβλίνο ΙΙ στη χώρα μας, που αποτελεί την πρώτη χώρα εισόδου στην Ε.Ε.
Στις αίθουσες, με εξαίρεση μία που είναι το γραφείο των αστυνομικών και είναι κλειδωμένη όταν αυτοί λείπουν, κοιμούνται αυτή τη στιγμή περίπου 60 άνθρωποι στο πάτωμα, πάνω σε χαρτόνια συσκευασίας και παλιές κουβέρτες. Τις τουαλέτες τις έχουν κλειδώσει οι Αρχές, διαδίδοντας πως «δεν υπάρχουν χώροι υγιεινής», για να μην αναγκάζονται να αδειάζουν κάθε δύο μέρες το βόθρο, με αποτέλεσμα δεκάδες έως και εκατοντάδες άτομα να κάνουν τις ανάγκες τους στο ύπαιθρο. «Πάνε πίσω απ' το σχολείο. Αν ξεσπάσει γαστρεντερίτιδα, όλο το χωριό θα τρέχει. Οταν γίνει το περιστατικό, την επομένη θα έρθουν εδώ γιατροί και νοσοκόμες. Κανονικά θα έπρεπε να τους κάνουμε κάποιες υποτυπώδεις ιατρικές εξετάσεις, να έχουμε μια πρώτη κλινική εικόνα - στην Αφρική, η φυματίωση έχει επανέλθει», μου λέει ο αγροτικός γιατρός Φώτης Σεπεταδέλης, που έχει έρθει με απόσπαση από τη Λέρο.

Το σύστημα δουλεύει... ρολόι

«Εγώ δεν ήμουν ρατσιστής, τώρα είμαι ο μεγαλύτερος», μου λέει ο Γιάννης Κοπανιάρης, που χρησιμοποιεί απαξιωτικούς χαρακτηρισμούς για τους μετανάστες. O ίδιος έχει μία απ' τις ταβέρνες στο λιμάνι και έχει αναλάβει να μαγειρεύει μία φορά την ημέρα το συσσίτιό τους. «Τους κάνω κάθε μέρα ρύζι, που είναι το αγαπημένο τους φαγητό, και τσάι - πίνουν πολύ τσάι». Το αντίτιμο είναι 5,80 ευρώ για κάθε ατομικό γεύμα, ποσό που καταβάλλει το ελληνικό Δημόσιο. Στην προκειμένη περίπτωση, ένα καζάνι πιλάφι για 100 άτομα στοιχίζει περίπου 600 ευρώ. Το ρέμα που κατεβαίνει από τη διασταύρωση πλάι στο δρόμο είναι γεμάτο πεταμένα σκουπίδια, χρησιμοποιημένες αλουμινένιες συσκευασίες απ' το συσσίτιο, κάποια παλιά ρούχα και πλαστικά. Κάποιοι πλένουν τα ρούχα τους στη θάλασσα.
Η στερεότυπη εικόνα των απελπισμένων αλλοδαπών, που εισβάλλουν καθημερινά θαλασσοπνιγμένοι απ' τις ακτές της Τουρκίας, και των Ελλήνων λιμενικών, που προσπαθούν με κάθε τρόπο να τους αποτρέψουν, δεν αντιστοιχεί στην εικόνα που σχημάτισα στο Αγαθονήσι. Οι πνιγμοί, κυρίως κατά τη διάρκεια του χειμώνα, σε περίπτωση που ανατραπεί η βάρκα τους απ' τη θαλασσοταραχή, αποτελούν την εξαίρεση και όχι τον κανόνα, όπως με διαβεβαιώνουν λιμενικοί, αστυνομικοί και κάτοικοι.
Οσοι έχουν φτάσει αυτές τις μέρες στο νησί, σχεδόν όλοι σε παραγωγικές ηλικίες, δείχνουν ήρεμοι. Επικοινωνούν μέσω των κινητών τους τηλεφώνων με συγγενείς και φίλους στις χώρες τους, τους λένε ότι έφτασαν, ότι είναι καλά. Είναι αισιόδοξοι, γεμάτοι ελπίδες. Οι ίδιοι μπήκαν εύκολα στη χώρα μας, που αποτελεί πύλη της Ε.Ε., χωρίς να βραχούν, χωρίς να κινδυνέψουν ιδιαίτερα. Γνώριζαν από ομοεθνείς τους, που βρίσκονται ήδη εδώ, ότι, αν εντοπιστούν απ' το Λιμενικό και κάνουν πως σκίζουν με το μαχαίρι το φουσκωτό, θα θεωρηθούν ναυαγοί και θα διασωθούν. Ακόμη και στην περίπτωση που το φουσκωτό δεν βυθιστεί και δεν αναγκαστούν καν να πέσουν στη θάλασσα, όπως και έγινε στην περίπτωση της φωτογράφισης.
Ξέρουν ότι ύστερα από κάποιες διατυπώσεις και κάποιο μικρό χρονικό διάστημα αναμονής θα βάλουν πλώρη για την Αθήνα. Το πρώτο πρωί που ξύπνησα στο νησί, γύρω στις 8.30, βγαίνοντας απ' το δωμάτιό μου, είδα δύο «φρέσκες» ομάδες των περίπου 25 ατόμων η καθεμία να κατηφορίζουν για το αστυνομικό τμήμα. Δεν είχαν εντοπιστεί στη θάλασσα και είχαν βγει κανονικά στη στεριά. Νεαροί, ως επί το πλείστον Αφρικανοί, με δυτική νεανική ενδυμασία, κάποιοι με επώνυμα αθλητικά παπούτσια. Ανετοι, χαλαροί, πληροφορημένοι για το πού έπρεπε να παρουσιαστούν. Ξέρουν την Ομόνοια, το μετρό και την Πάτρα. Εχουν πετάξει στη θάλασσα τα χαρτιά τους πριν φτάσουν, δηλώνουν όλοι πως έρχονται από εμπόλεμες ζώνες, προκειμένου να έχουν δικαίωμα να υποβάλουν αίτηση πολιτικού ασύλου και, αφού δεν έχουν χαρτιά, υπογράφουν με όποιο ονοματεπώνυμο θέλουν. Εχει παρατηρηθεί πως, όταν το κτίριο της αστυνομίας είναι γεμάτο, καθυστερούν οι νέες αφίξεις από απέναντι. Το σύστημα δουλεύει ρολόι.
Δεδομένου ότι η παράνομη είσοδος στη χώρα αποτελεί ποινικό αδίκημα, βάσει του άρθρου 83 του νόμου 3386/2005, υποτίθεται πως οι αλλοδαποί συλλαμβάνονται. Εξω από το κτίριο της αστυνομίας τούς γράφουν με μαρκαδόρο έναν αριθμό στο χέρι, τους φωτογραφίζουν και τους παίρνουν δακτυλικά αποτυπώματα. Στη συνέχεια όμως αφήνονται ελεύθεροι, αφού οι εισαγγελικές Αρχές κρίνουν πως δεν είναι ύποπτοι φυγής ή επικίνδυνοι για τη δημόσια τάξη, αφού πρώτα υπογράψουν πως θα αναχωρήσουν μόνοι τους από τη χώρα μέσα σε διάστημα 30 ημερών. Δέσμευση την οποία, φυσικά, κανένας απολύτως δεν τηρεί.
Οι περισσότεροι φτάνουν στην Αθήνα, κάποιοι μάλιστα διαμένουν, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, στο κτίριο του παλιού Εφετείου της Σωκράτους, κάποιοι στην Πάτρα και την Ηγουμενίτσα, στο δρόμο για την Ιταλία, οι υπόλοιποι εξαπλώνονται σε όλη τη χώρα, αναζητώντας τρόπους να επιβιώσουν, άλλοι πουλώντας τσάντες, ομπρέλες και CD, άλλοι καθαρίζοντας τζάμια στα φανάρια των λεωφόρων, ενώ άλλοι γίνονται έρμαια των γραφείων ενοικίασης εργαζομένων, δουλεύοντας σε όλη την Ελλάδα για ένα κομμάτι ψωμί. Ακόμη και στο Αγαθονήσι θα έρθουν κάποιοι ξανά στη συνέχεια: τρεις Ινδοί και ένας Αιγύπτιος δουλεύουν στις ιχθυοκαλλιέργειες στο Καθολικό, ενώ ένας Αφρικανός στην ανακαίνιση του σχολείου στο Μεγάλο Χωριό και ένας ανήλικος Πακιστανός στην ταβέρνα στο λιμάνι - «έχουν έρθει νόμιμα από γραφείο της Αθήνας».

«Αν δεν τους ήθελαν, θα τους σταματούσαν»

Αστυνομικοί, λιμενικοί, φαντάροι αλλά και οι κάτοικοι αδυνατούν να κατανοήσουν την επίσημη πολιτική γραμμή. «Ταξιτζήδες είμαστε, κόσμο μαζεύουμε», αυτοσαρκάζεται ένας λιμενικός. «Προφανώς τους θέλουν για φτηνά μεροκάματα. Οταν έρχονται και σε δύο μέρες κυκλοφορούν ελεύθεροι στην Αθήνα, είναι χαρούμενοι, ειδοποιούν και άλλους να έρθουν», τον διακόπτει ένας αστυνομικός. Ενώ και ο πρόεδρος της κοινότητας, Βαγγέλης Κόττορος, είχε προτείνει μεταξύ αστείου και σοβαρού στον υφυπουργό Εμπορικής Ναυτιλίας Παναγιώτη Καμμένο, «αφού έτσι κι αλλιώς έρχονται, να βάλουμε εμείς ένα πλοίο να τους φέρνουμε από απέναντι και να παίρνουμε εμείς τα 1.000 ευρώ το κεφάλι που παίρνουν τα κυκλώματα». Ο Χαράλαμπος Κυπραίος, που διατηρεί το παντοπωλείο στο Μεγάλο Χωριό, κοινοτάρχης την περίοδο 1959 - 1972, πιστεύει πως είναι καθαρά θέμα πολιτικής βούλησης. Το ίδιο πιστεύει και ο φιλόλογος Φάνης Καρκατζούνης: «Είναι θέμα κεντρικής πολιτικής. Ηταν χρήσιμοι για να ρίξουν τα μεροκάματα σε πολλές περιοχές». Αλλά και ο 27χρονος Μανώλης Κατσουλιέρης, που σπούδασε ηλεκτρολόγος σε τεχνική σχολή στη Σάμο και έχει επιστρέψει στο Αγαθονήσι, υποστηρίζει: «Κυρίως πηγαίνουν στην Αθήνα και δουλεύουν με χαμηλά μεροκάματα. Εάν δεν τους ήθελαν, θα τους σταματούσαν. Είναι προφανές ότι τους θέλουν. Αυτό βλέπουμε, αυτό καταλαβαίνουμε. Το ξέρουμε ότι μπαίνουν και τους καλωσορίζουμε, δεν συλλαμβάνονται». Υστερα απ' το θόρυβο που έκαναν τα τηλεοπτικά ρεπορτάζ και οι δημοσιογραφικές αποστολές στο Αγαθονήσι, ύστερα απ' τα απανωτά διαβήματα και τις δηλώσεις του κοινοτάρχη πως «τα αισθήματα φιλοξενίας των κατοίκων εξαντλήθηκαν», ιδρύθηκε λιμενικό φυλάκιο, αυξήθηκε η δύναμη του αστυνομικού σταθμού, στάλθηκαν πλωτά μέσα για θαλάσσιες περιπολίες. Οπως το υπερσύγχρονο ΠΑΘ (Πλοίο Ανοιχτής Θαλάσσης) «ΡΩ» - 070 του Λιμενικού, με 25μελές πλήρωμα και θερμική κάμερα συνδεδεμένη με τα οπλικά συστήματα -η οποία καταγράφει τα πάντα ακόμη και στο σκοτάδι-, που αγοράσαμε λίγο πριν από την Ολυμπιάδα της Αθήνας από το Ισραήλ, μαζί με δύο άλλα όμοιά του έναντι 30 εκατομμυριών ευρώ το ένα. «Απ' τα καλύτερα στο είδος τους, 10 εκατομμύρια ευρώ κάνουν μόνο τα οπλικά συστήματα», μου λέει ένα βράδι, που ακολουθούσαμε την περιπολία ο αρμενιστής του Λιμενικού, Σταμάτης Παπανικολάου, ο οποίος είχε εκπαιδευτεί στο Ισραήλ πριν έρθει το πλοίο στην Ελλάδα.
Δεν υστερούμε, λοιπόν, σε τεχνολογικά μέσα. Είναι καθαρά θέμα πολιτικής γραμμής. Εντολές για απώθηση δίνονταν, όπως διασταύρωσα, μόνο κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων. Από τότε πραγματοποιούνται μόνο διασώσεις. Τόσο από τα σκάφη του Λιμενικού όσο και από τα πλοία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για τη Διαχείριση της Επιχειρησιακής Συνεργασίας στα Εξωτερικά Σύνορα (FRONTEX), που προστίθενται στις περιπολίες τους καλοκαιρινούς μήνες. Ετσι, τίποτε ουσιαστικά δεν πρόκειται να αλλάξει. Ισως, λόγω της τοπικής πίεσης, που έφτασε μέχρι και σε αποχή των μαθητών απ' την τελετή κατάθεσης στεφάνου την 25η Μαρτίου, οι αλλοδαποί να μην παραμένουν πια για μεγάλο χρονικό διάστημα στο Αγαθονήσι και να μεταφέρονται γρηγορότερα στη Σάμο ή στην Πάτμο και από εκεί στην Αθήνα, όμως η ροή συνεχίζεται κανονικά. «Οταν δεν περιπολεί το Λιμενικό, το φαινόμενο είναι πιο μαζικό. Βγαίνουν κανονικά σαν κύριοι το πρωί στη στεριά. Εμείς τους βλέπουμε, αλλά δεν μπορούμε να αντιδράσουμε ως κάτοικοι, να πάμε να τους διώξουμε. Δεν έχουμε ούτε τα μέσα ούτε τη δυνατότητα ούτε το δικαίωμα. Δεν υπάρχει όμως υποδομή για να τους κρατήσουμε εδώ. Το αίτημά μας είναι να φεύγουν αυθημερόν για Πάτμο και από εκεί κατευθείαν για Πειραιά. Θα μου πείτε, πάει αλλού το πρόβλημα...» λέει ο κοινοτάρχης. Στη Σάμο, όπου λειτουργεί «πρότυπο» κέντρο υποδοχής, καθ' υπόδειξιν της Ε.Ε., έχει επιτραπεί με κάποια διάταξη στους ντόπιους να διαλέγουν κάθε πρωί απέξω όσους θέλουν για σκληρή δουλειά, κυρίως στις ελιές, με αμοιβή 15 ευρώ και την υποχρέωση να τους γυρίζουν πίσω το βράδυ. «Μου είπαν 'γιατί δεν παίρνεις και εσύ για τις ελιές; Κορόιδο είσαι;'» μου λέει ένας αστυνομικός στο Πυθαγόρειο και αποκαλύπτει στη συνέχεια πως στο Βαθύ οι Αλβανοί, που ως παλιοί μετανάστες έπαιρναν 50 - 60 ευρώ μεροκάματο, επιτέθηκαν σε κάποιους Ασιάτες και τους μαχαίρωσαν.

4 AΠOΨEIΣ KAI MIA OMOΛOΓIA ΓIA TH ΛAΘPOMETANAΣTEYΣH

«Οι επιχειρηματίες θέλουν τους μετανάστες γιατί τους βλέπουν ως φτηνή, εύκολα εκμεταλλεύσιμη εργατική δύναμη. Οι εργαζόμενοι βιώνουν τη μετανάστευση ως μοχλό για τη συμπίεση των ημερομισθίων και των κοινωνικών τους δικαιωμάτων. Ο μόνος τρόπος να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα στη ρίζα του είναι να βελτιωθούν οι υποδομές, οι μισθοί και το βιοτικό επίπεδο στις χώρες απ' όπου προέρχονται οι μετανάστες. Τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα δεν θέλουν κατά βάση να αντιμετωπίσουν τη λαθρομετανάστευση» (από συνέντευξη στην «Κ» του καθηγητή του Τεχνολογικού Ινστιτούτου Μασαχουσέτης, Νόαμ Τσόμσκι, στον Πέτρο Παπακωνσταντίνου το 2006).
«Η άφιξη μεταναστών δημιουργεί ευκαιρίες και προκλήσεις στις χώρες που τους υποδέχονται, ωστόσο στις χώρες απ' όπου προέρχονται προκαλεί μόνο προβλήματα, αφού συνήθως οι μετανάστες είναι το νεότερο και δυναμικότερο τμήμα της κοινωνίας τους» (εκτιμήσεις της Eurostat, 18/11/2008).
«Στο νέο οικονομικό περιβάλλον, οι λιγότερες θέσεις ανειδίκευτης απασχόλησης θα αποτελέσουν πεδίο διαμάχης ανάμεσα στους γηγενείς, τους παλαιούς μετανάστες και τους νέους μετανάστες. Οι νέοι μετανάστες θα είναι διατεθειμένοι να αμείβονται ολοένα και χαμηλότερα και οι παλαιοί μετανάστες θα βρεθούν στην ίδια θέση που είχαν βρεθεί οι Ελληνες ανειδίκευτοι, πριν από λίγα χρόνια, όταν έχασαν την εργασία τους ή μειώθηκε η αμοιβή τους» (έρευνα που παρουσιάστηκε το 2008 με τίτλο: «Πόσους μετανάστες μπορούμε να έχουμε;» των Σταύρου Ζωγραφάκη, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Πατρών, Αντώνη Κόντη, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, και Θόδωρου Μητράκου της Τραπέζης της Ελλάδος).
«Πιέσεις στους μισθούς των παλαιότερων μεταναστών ασκούνται από τις συνεχιζόμενες αφίξεις παράνομων μεταναστών από την Ασία και την υποσαχάρια Αφρική και τη μαζική νόμιμη είσοδο -αλλά όχι νόμιμη απασχόληση- μειονοτήτων από Ρουμανία και Βουλγαρία» ( έρευνα του 2007, πανεπιστημιακής ομάδας με επικεφαλής τον καθηγητή Χαράλαμπο Κασίμη του Γεωπονικού Πανεπιστημίου ).
«Εμπορεύομαι ανθρώπους για τον απλούστατο λόγο ότι το εμπόρευμα είναι πολύ φθηνότερο από ένα καλάσνικοφ ή ένα κιλό ηρωίνης, κινδυνεύω λιγότερο αν πουλήσω άνθρωπο παρά αν πουλήσω όπλα ή ναρκωτικά και επιπλέον το εμπόρευμα είναι αυτοκινούμενο, το κλωτσάς και προχωράει» (καταγεγραμμένη ομολογία διακινητή ανθρώπων στον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης).

«Υπάρχουν προοπτικές, είναι ωραίο το νησί μας»
Η ζωή στο Αγαθονήσι πέρα από μετανάστες και «γκρίζες ζώνες»

Mια σταλιά τόπος, περίπου 14 τετραγωνικά χιλιόμετρα, 8 ναυτικά μίλια από τις μικρασιατικές ακτές. Μέχρι το 1945 ονομαζόταν Αγκαθονήσι ή Γάιδαρος. Εξι βραχονησίδες υπάρχουν στην ανατολική του πλευρά, η Πίττα (Ψαθονήσι), η Στρογγυλή, το Πράσο, το Νερονήσι, το Κατσαγάνι (Γλάρος) και το Κουνελονήσι. Ως «ο τελευταίος ανέγγιχτος παράδεισος της Δωδεκανήσου» παρουσιάζεται στο τετράπτυχο φυλλάδιο της κοινότητας.
Η Τουρκία περιλαμβάνει το νησί στις «γκρίζες», αμφισβητούμενες ζώνες, επειδή δεν αναφέρεται στη συνθήκη παραχώρησης της Δωδεκανήσου, όπως άλλωστε και τα Ιμια, το Φαρμακονήσι, η Ψέριμος και οι Φούρνοι, με συνέπεια η πολεμική της αεροπορία να πραγματοποιεί συχνότατα υπερπτήσεις, δημιουργώντας ανησυχία στους κατοίκους.
Διοικητικά υπάγεται στο νομό Δωδεκανήσου, οι υπηρεσίες όμως είναι διασκορπισμένες σε διάφορα νησιά: το λιμεναρχείο και η αστυνομία στην Πάτμο, η εφορία και τα ΕΛΤΑ στη Λέρο, το γραφείο συγκοινωνιών και η πυροσβεστική στην Κω και το επαρχείο (τμήμα της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης) στην Κάλυμνο. Εχει καθημερινή συγκοινωνία, τέσσερις φορές την εβδομάδα με Σάμο, μία φορά με Ρόδο και άλλες δύο φορές με Κάλυμνο, Λέρο, Λειψούς και Αρκιούς, χρειάζεται όμως καλύτερος σχεδιασμός σε σχέση με τις ανταποκρίσεις, προκειμένου να εξυπηρετούνται οι ντόπιοι και να μην αναγκάζονται να διανυκτερεύουν στα ενδιάμεσα νησιά.
Φτάνοντας στο μικρό λιμανάκι του Αγίου Γεωργίου, με δυο-τρεις καλοκαιρινές ταβέρνες και κάποια ενοικιαζόμενα δωμάτια, βλέπεις λίγο πιο πάνω αριστερά το σχεδόν ακατοίκητο Μικρό Χωριό και συνεχίζοντας δεξιά, το Μεγάλο Χωριό. Απ' το λιμάνι στο Καθολικό, το ψαροχώρι στη βορειοανατολική πλευρά του νησιού, μόλις τρία χιλιόμετρα δρόμος. Ογδόντα έως εκατό οι μόνιμοι κάτοικοι, καμιά δεκαπενταριά οι νέοι και σχεδόν πενήντα οι δημόσιοι υπάλληλοι - δάσκαλοι και καθηγητές, λιμενικοί, αστυνομικοί και φαντάροι.

Πέντε καθηγητές για πέντε μαθητές.

Οι αλλαγές είναι ορατές σε σχέση με 12 χρόνια πριν, όταν είχα φτάσει αναζητώντας ήσυχες διακοπές. Εχει ανοιχτεί δρόμος για τη γειτονική στο λιμάνι παραλία της Σπηλιάς, που, όπως και το Γαϊδουραύλακο δυτικότερα, έχει απίθανα νερά αλλά κακοτράχαλη ακτή. Πραγματοποιείται μια στροφή προς τον τουρισμό και στο προστατευμένο απ' τα μελτέμια λιμάνι του καταφεύγουν όλο και πιο συχνά ιστιοπλοϊκά σκάφη και θαλαμηγοί. Στα περίπου 50 ενοικιαζόμενα δωμάτια μπορούν να φιλοξενηθούν 100 - 130 τουρίστες. Οι κάτοικοι είναι κατεξοχήν ψαράδες και κτηνοτρόφοι, κάνουν όμως και κανένα μεροκάματο στις οικοδομές για να συμπληρώσουν το εισόδημα. «Το κρέας δεν έχει τιμή, 2 - 2,20 ευρώ το κιλό, πρέπει να πάμε και τα ζώα στο σφαγείο στη Σάμο», μου λέει ο Γιάννης Κατσουλιέρης, υπάλληλος της ΔΕΗ, που εντάχθηκε σε ευρωπαϊκό πρόγραμμα LEADER και κατασκεύασε μια όμορφη μικρή τουριστική μονάδα, ανεβαίνοντας απ' το λιμάνι στο δρόμο για το Μεγάλο Χωριό.
Κάποιοι δουλεύουν στις ιχθυοκαλλιέργειες στο Καθολικό. Η παραγωγή φεύγει κατευθείαν για Πειραιά. «Είμαστε 13 άτομα, είναι καλή επιχείρηση, αφήνει χρήματα στον τόπο. Αλλοι το βλέπουν ότι δεν είναι καλό, ο καθένας με την άποψή του», λέει ο Γιάννης Καρύδης. Κάποιοι άλλοι δουλεύουν στη ΔΕΗ, άλλοι στο ΚΕΠ, στην κοινότητα. Το εμπορικό του Χαράλαμπου Κυπραίου στο Μεγάλο Χωριό υπάρχει εδώ και πολλά χρόνια. Ενα δεύτερο άνοιξε τελευταία κάτω στο λιμάνι.
Δύο δάσκαλοι διδάσκουν τους τέσσερις μαθητές του δημοτικού και πέντε καθηγητές (φιλολογίας, μαθηματικών, πληροφορικής, αγγλικών και γυμναστικής) τους πέντε μαθητές του γυμνασίου. Δημοτικό και γυμνάσιο στεγάζονται προσωρινά σε ενοικιαζόμενα δωμάτια στο λιμάνι· από την επόμενη σχολική χρονιά θα λειτουργήσουν ξανά στο Μεγάλο Χωριό, στο παλιό κτίριο, που ανακαινίζεται. «Σβήνουμε μέρες εδώ, είμαστε αποκλεισμένοι, το κινητό δουλεύει στο φουλ», λέει η γυμνάστρια Δώρα Δρουβέλη, που βρίσκεται στο νησί δύο χρόνια.
«Υπάρχουν προοπτικές, το νησί είναι ωραίο, καθαρό, τα προϊόντα του γνήσια, είναι ένα παρθένο μέρος που προσφέρεται για ήρεμες διακοπές», τονίζει ο κοινοτάρχης, που θεωρεί πως τα αιτήματα των κατοίκων σιγά-σιγά ικανοποιούνται. «Είχα βάλει στόχο να διπλασιαστούν οι κάτοικοι, να δημιουργηθούν υποδομές και ανάπτυξη και να επανέλθουν οι κάτοικοι που είχαν αναγκαστεί να φύγουν για λόγους εργασίας ή και εκπαίδευσης. Εχουν γίνει πολλά βήματα.
Εχω κάνει τρεις προσλήψεις μονίμων στην κοινότητα, θα κάνω κι άλλες, θα δημιουργηθεί μια μικρή δημοτική επιχείρηση για να δουλέψουν άλλες 4 - 5 οικογένειες. Παρακινώ τους νέους να δημιουργήσουν ιδιωτικές τουριστικές επιχειρήσεις, ενοικιαζόμενα δωμάτια, εστιατόρια, καφενεία, κάμπινγκ, τους εξηγώ ότι θα επιδοτηθούν από κοινοτικά προγράμματα, δεδομένου ότι ο τουρισμός είναι η βαριά βιομηχανία της χώρας. Θέλουμε να μεγαλώσουμε το λιμάνι, να φτιάξουμε βιολογικό καθαρισμό, εργοστάσιο αφαλάτωσης, έχουμε μεγαλόπνοα σχέδια...»
Πηγη: Καθημερινή 18-6-2009

Εστία Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού στο Βελιγράδι

Την Παρασκευή 3-7-2009 εγιναν τα επίσημα εγκαίνια της Εστίας του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού στο Βελιγράδι, από τον πρόεδρο της Δημοκρατίας Κ. Παπούλια.

"Μια εστία ελληνικού πολιτισμού «σιγοκαίει» από σήμερα το βράδυ στην καρδιά του Βελιγραδίου. Στην οδό Κνέζα Μίλοσα, σε ένα ανακαινισμένο από την κυβέρνηση της Σερβίας νεοκλασικό κτίριο, λειτουργεί η Εστία Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού, με στόχο την προβολή του ελληνικού πολιτισμού, αλλά και την συνεργασία σε πολιτιστικό επίπεδο με τον σερβικό.
Επισήμως, το κέντρο εγκαινιάστηκε στις 7 τοπική ώρα από τους προέδρους των δύο χωρών, Κάρολο Παπούλια και Μπόρις Τάντιτς, όμως λειτουργεί από τον Νοέμβριο και μάλιστα τα τμήματα του για την ελληνική γλώσσα παρακολουθούν, ήδη, 180 ενήλικες Σέρβοι.
Παρόμοιες Εστίες του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού λειτουργούν στο Βουκουρέστι, τη Σόφια και τα Τίρανα. Μιλώντας στην τελετή των εγκαινίων ο κ. Παπούλιας, υπογράμμισε, μεταξύ άλλων, ότι η παρουσία του κέντρου θα φέρει πιο κοντά τους δύο λαούς, θα δυναμώσει τη βαθιά πολιτιστική και ιστορική σχέση που τους ενώνει.
Ο κ. Παπούλιας έκανε αναφορά στην φυσιογνωμία του Ρήγα Φεραίου και στη συμβολή του στον πολιτισμό και την ιστορία των Βαλκανίων, και πρόσθεσε ότι το όραμα του μπορεί να αποτελέσει σήμερα τη βάση για τη συγκρότηση ενός βαλκανικού πυρήνα στους κόλπους της ΕΕ, όπου η Σερβία έχει τη δική της θέση. Από την πλευρά του ο κ. Τάντιτς, στο σύντομο χαιρετισμό του, τόνισε ότι «το άνοιγμα τέτοιων πολιτιστικών ιδρυμάτων συνεισφέρει στην ενδυνάμωση των πολιτιστικών δεσμών μεταξύ των δύο χωρών» και πρόσθεσε πως Ελλάδα και Σερβία έχουν κοινό μέλλον και ότι η συνεργασία τους και στον πολιτιστικό τομέα πρέπει να αποτελέσει παράδειγμα και για τους άλλους βαλκανικούς λαούς.
Εν τω μεταξύ, χθες το βράδυ ο κ. Παπούλιας ξεναγήθηκε στον πύργο Νεμπόισα του Βελιγραδίου, που ανακαινίστηκε με κονδύλια του ελληνικού δημοσίου και ένας από τους εκθεσιακούς του χώρους θα αφιερωθεί στον Ρήγα Φεραίο, ο οποίος φυλακίστηκε εκεί από τους Οθωμανούς, προτού τον στραγγαλίσουν μαζί με τους συντρόφους του".
Πηγη: Καθημερινή

Στην κοιλάδα των κοτσυφιών

Η Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία και ο Σερβικός λαός γιόρτασαν και φέτος στις 28 Ιουνίου στην Γκρατσάνιτσα, στην «Κοιλάδα των Κοτσυφιών» την 620η επέτειο του Vidovdan, μια γιορτή με την οποία τιμάται , ήδη επί αιώνες, ο Σέρβος βασιλιάς Λάζαρος, και οι Σέρβοι μαχητές, που αντιστάθηκαν γενναία στους Τούρκους, στη θρυλική μάχη του Κοσσυφοπέδιου, το έτος 1389.

Αυτη τη μέρα ολόκληρο το Σερβικό εθνος γιορτάζει την πιο ένδοξη στιγμή στη Σερβική ιστορία, την ημέρα που οι Σέρβοι επέλεξαν τη ζωή στην ολότητά της, αυτό το είδος της ζωής που βιώνεται στην κοινωνία με τον Θεό, και η οποία υποδηλώνει αγώνα και αυτοθυσία για τις πιο ευγενείς πνευματικές αξίες.
Τα επικά λαϊκά ποιήματα που γράφτηκαν από τους Σέρβους και τους Μαυροβούνιους για τη μάχη του Κοσσόβου είναι πολύ δημοφιλή μεταξύ των Σέρβων. Όλα αυτά κάνουν τους Σέρβους να χαρακτηρίζουν το Κόσσοβο ως Ιερουσαλήμ της Σερβίας και να το θεωρούν λίκνο του σερβικού πολιτισμού.



Το πρωί της Κυριακής 28-6-2009 στην Ιερα Μονή της Γκρατσάνιτσας ετελέσθη πολυαρχιερατική Θ.Λειτουργία κατά την οποία χοροστάτησαν ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Μαυροβουνίου και Παραθαλασσίας κ.κ. Αμφιλόχιος Ράντοβιτς, ο Ρασκοπριζρένης Αρτέμιος, ο Μιλεσέβου Φιλάρετος και ο Λιπλιάνης Θεοδόσιος. Πλήθος πιστού λαού από ολες τις περιοχές του Κοσσυφοπεδίου, από τη Σερβία, το Μαυροβούνιο και τη Δημοκρατία τη Σερβική κατέκλυσαν το Μοναστήρι, ενώ το παρόν εδωσαν ο Διάδοχος Αλέξανδρος Καραγιώργιεβιτς με την Ελληνίδα σύζυγο του Κατερίνα και οι Υπουργοί Μογκολιουμπ Σιακοβιτς, Γκόραν Μπογκντάνοβιτς, Νεμποισα Μπραντιτς, Μλάνταν Τζορτζεβιτς κ.λ.π.




Μετα τη Θ.Λειτουργία, οι Σεβασμιώτατοι κ.κ.Αμφιλόχιος, Αρτέμιος και Θεοδόσιος ετέλεσαν τρισάγιο στο Γκαζιμεστάν(Στο μνημείο ηρώων της μάχης του Κοσσυφοπεδίου) ενώπιον 10.000 πιστών.

Περι της κατὰ Θεὸν αναγνώσεως

Δεν είναι κακές οι τροφὲς αλλὰ η γαστριμαργία· ουτε τὰ χρήματα αλλὰ η φιλαργυρία· ουτε η ομιλία αλλὰ η φλυαρία· ουτε τὰ ευχάριστα του κόσμου αλλὰ η υπερβολή· ουτε η αγάπη γιὰ τοὺς δικούς μας παρὰ μόνο οταν γίνεται αφορμὴ νὰ μὴν ευγνωμονούμε τὸν Θεό· ουτε τὰ ρούχα οταν τὰ εχουμε γιὰ νὰ σκεπαζόμαστε καὶ νὰ φυλαγόμαστε απὸ τὸ κρύο καὶ τὸν καύσωνα, αλλὰ τὰ περιττὰ καὶ τὰ πολυτελή·

ουτε τὰ σπίτια οταν τὰ εχουμε γιὰ νὰ φυλαγόμαστε απ᾽ αυτὰ ποὺ μόλις είπα καὶ ακόμη απὸ τοὺς εχθρούς, θηρία καὶ ανθρώπους, αλλὰ τὰ διόροφα καὶ τριόροφα, τὰ μεγάλα καὶ πολυδάπανα· ουτε η ιδιοκτησία αλλὰ ο,τι δὲν ανήκει στὰ απολύτως απαραίτητα· ουτε τὸ νὰ εχουν βιβλία βλάπτειοσους επιθυμουν πολὺ τὴν ακτημοσύνη αλλὰ τὸ νὰ μὴν τὰ χρησιμοποιουν γιὰ θεοπρεπή ανάγνωση· ουτε οι φίλοιαλλὰ οι φίλοι ποὺ δὲν κάνουν καλὸ στὴν ψυχή μας·
ουτε ἡ γυναίκα ειναι κάτι κακὸ αλλὰ ἡ πορνεία· ουτε ο πλουτος αλλὰ ἡ φιλαργυρία· ουτε τὸ κρασὶ αλλὰ η μέθη· ουτε η φυσιολογικὴ οργή, εκείνη ποὺ νοιώθουμε εναντίον των αμαρτιών μας, αλλὰ εκείνη ποὺ νοιώθουμε γιὰ τοὺς συνανθρώπους μας· ουτε η εξουσία αλλὰ η αρχομανία· ουτε η δόξα αλλὰ φιλοδοξία καὶ αυτὸ ποὺ ειναι ακόμα χειρότερο, η κενοδοξία·
ουτε η αρετὴ αλλὰ τὸ νὰ νομίζουμε οτι ειναι δική μας· ουτε η γνώση αλλὰ τὸ νὰ νομίζουμε πὼς ειμαστε γνωστικοὶ καὶ αὐτὸ ποὺ ειναι ακόμα χειρότερο, ν᾽ αγνοούμε τὴν αγνοιά μας· ουτε η αληθινὴ γνώση αλλὰ η απατηλή· ουτε ο κόσμος ειναι κάτι κακὸ αλλὰ τὰ πάθη·
ουτε η φύση αλλὰ οι διαστροφές· ουτε η ομόνοια, αλλὰ η ομόνοια των κακοποιών κι εκείνη ποὺ δὲν βοηθάει στὴ σωτηρία της ψυχής· ουτε τὰ μέλη του σώματος αλλὰ η κακὴ χρήση τους· γιατὶ η οραση δὲν μας δόθηκε γιὰ νὰ βλέπουμε οσα δὲν πρέπει αλλὰ γιὰ νὰ δοξάζουμε τὸν Δημιουργὸ βλέποντας τὰ κτίσματά του καὶ νὰ προοδεύουμε σύμφωνα μὲ τὰ αληθινὰ συμφέροντα της ψυχης καὶ τοῦ σώματός μας· ουτε η ακοὴ γιὰ ν᾽ ασχολούμαστε μὲ συκοφαντίες καὶ ανοησίες αλλὰ γιὰ ν᾽ ακοῦμε τὸν λόγο τοῦ Θεοῦ καὶ κάθε φωνή, ανθρώπων, πτηνῶν καὶ ολων των αλλων, καὶ νὰ δοξάζουμε τὸν Ποιητή τους·
ουτε η οσφρηση γιὰ νὰ γίνει μαλθακὴ η ψυχὴ καὶ νὰ χάνει τὸ φρόνημά της μέσα στ᾽ αρώματα, οπως λέει ο Θεολόγος, αλλὰ γιὰ να αναπνέουμε καὶ νὰ δεχόμαστε τὸν αέρα ποὺ μας χάρισε ο Θεὸς καὶ νὰ τὸν δοξάζουμε γι᾽ αυτό· γιατὶ χωρὶς τὸν αέρα κανένα σωμα δὲν μπορει νὰ ζήσει ουτε ανθρώπου ουτε ζώου ...
Καὶ τὰ χέρια καὶ τὰ πόδια δὲν μας δόθηκαν γιὰ νὰ κλέβουμε καὶ ν᾽ αρπάζουμε καὶ νὰ κτυπούμε τοὺς αλλους αλλὰ γιὰ νὰ τὰ χρησιμοποιουμε στὶς θεάρεστες εργασίες· οι πιὸ αδύναμοι στὴν ψυχὴ γιὰ νὰ δίνουν ελεημοσύνη στοὺς φτωχοὺς καὶ νὰ βοηθουν οσους εχουν ανάγκη κι ετσι νὰ τελειοποιουνται, καὶ οι ισχυρότεροι στὴν ψυχὴ καὶ τὸ σωμα γιὰ ν᾽ ασκούν ακτημοσύνη καὶ νὰ μιμουνται τὸν Χριστὸ καὶ τοὺς αγιους μαθητές Του καὶ γιὰ νὰ δοξάζουν τὸν Θεὸ καὶ νὰ θαυμάζουν πως υπάρχει καὶ στὰ μέλη μας η σοφία Του.
Καὶ πως τὰ χέρια αυτὰ καὶ τ᾽ αδύναμα δάκτυλά μας μὲ τὴν πρόνοια του Θεου ειναι ικανὰ γιὰ κάθε ἐπιστήμη καὶ εργασία, γραφὴ καὶ δεξιότητα· απ᾽ οπου προέρχεται η γνώση των αναρίθμητων τεχνών καὶ γραφών, της επιστήμης καὶ των διαφόρων φαρμάκων, τόσων γλωσσών καὶ γραμμάτων· καὶ γενικὰ ολα οσα εχουν γίνει καὶ γίνονται καὶ θὰ γίνουν ειναι δωρα ποὺ μας εχουν δοθεί καὶ μας δίνονται συνεχώς, ετσι ωστε νὰ επιβιώνουμε σωματικὰ καὶ νὰ σωθούμε ψυχικά, αν ολα αυτὰ τὰ χρησιμοποιούμε σύμφωνα μὲ τοὺς σκοποὺς του Θεουκαὶ αν μέσα απ᾽ αυτὰ τὸν δοξάζουμε μὲ απέραντη ευγνωμοσύνη.
Διαφορετικὰ ξεπέφτουμε καὶ καταστρεφόμαστε καὶ ολα στὴ ζωὴ αυτὴ μας οδηγούν στὴ θλίψη, αλλὰ καὶ σὲ αιώνια κόλαση στὴ μέλλουσα ζωή, οπως εχει ηδη ειπωθεί.
(Οσίου Πέτρου του Δαμασκηνού)

Ανακοινωθέν Δ΄ Πανορθόδοξης Διάσκεψης

Η Δ Προσυνοδική Πανορθόδοξος Διάσκεψις, συγκληθείσα υπό της Α.Θ. Παναγιότητος, του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου, τη συμφώνω γνώμη των Μακαριωτάτων Προκαθημένων των κατά τόπους Ορθοδόξων Εκκλησιών, εκφρασθείση κατά την εν Φαναρίω από 10ης έως 12ης Οκτωβρίου 2008 Ιεράν Σύναξιν αυτών, συνήλθεν εις το εν Σαμπεζύ Γενεύης Ορθόδοξον Κέντρον του Οικουμενικού Πατριαρχείου από 6ης μέχρι 12ης Ιουνίου 2009.

Αι εργασίαι της Διασκέψεως ήρξαντο δια Πανορθοδόξου Θείας Λειτουργίας κατά την ημέραν της Πεντηκοστής, διεξήχθησαν δε υπό την προεδρίαν του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Περγάμου κ. Ιωάννου, εκπροσώπου του Οικουμενικού Πατριάρχου, τη συνδρομή και του Γραμματέως επί της προπαρασκευής της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Ορθοδόξου Εκκλησίας, Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ελβετίας κ. Ιερεμίου. Εις τας εργασίας της Διασκέψεως συμμετέσχον εκπρόσωποι πασών των Αυτοκεφάλων Ορθοδόξων Εκκλησιών, τη προσκλήσει της Α.Θ. Παναγιότητος του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου.

Ο Περγάμου Ιωάννης

Οι Προκαθήμενοι των κατά τόπους Ορθοδόξων Εκκλησιών απέστειλαν χαιρετισμούς εις τους συμμετέχοντας της Διασκέψεως δια μηνυμάτων η και δια των εκπροσώπων αυτών. Τα μέλη της Διασκέψεως απέστειλαν τηλεγραφήματα προς πάντας τους Προκαθημένους των κατά τόπους Εκκλησιών, εξαιτούμενοι τας προσευχάς και τας ευλογίας αυτών δια το προκείμενον αυτοίς έργον. Θέμα της Δ’ Προσυνοδικής Πανορθοδόξου Διασκέψεως ήτο, συμφώνως προς την βούλησιν των Προκαθημένων και των αντιπροσώπων των κατά τόπους Ορθοδόξων Εκκλησιών, εκφρασθείσαν εις το Μήνυμα της εν Φαναρίω Ιεράς Συνάξεως αυτών (Οκτώβριος 2008), η συζήτησις επί του ζητήματος της κανονικής οργανώσεως της Ορθοδόξου Διασποράς. Η σχετική απόφασις περί της ημερησίας διατάξεως ελήφθη υπό της Διασκέψεως κατά την έναρξιν των εργασιών αυτής.
Η Διάσκεψις εξήτασε τα υπό της Διορθοδόξου Προπαρασκευαστικής Επιτροπής προετοιμασθέντα κείμενα εις τας εν Σαμπεζύ συνελεύσεις αυτής, ήτοι α) από 10ης έως 17ης Νοεμβρίου 1990 και β) από 7ης έως 13ης Νοεμβρίου 1993, ως επίσης και το κείμενον του εν Σαμπεζύ συγκληθέντος Συνεδρίου Κανονολόγων από 9ης μέχρι 14ης Απριλίου 1995. Τα κείμενα ταύτα, εις τα οποία εγένοντο διευκρινήσεις, συμπληρώσεις, διορθώσεις και προσθήκαι, ενεκρίθησαν ομοφώνως.
Η Διάσκεψις εξέφρασε την κοινήν βούλησιν πασών των Ορθοδόξων Εκκλησιών δια την επίλυσιν του προβλήματος της κανονικής οργανώσεως της Ορθοδόξου Διασποράς, συμφώνως προς την εκκλησιολογίαν, την κανονικήν παράδοσιν και πράξιν της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Η Διάσκεψις απεφάσισε την ίδρυσιν νέων Επισκοπικών Συνελεύσεων εις ωρισμένας περιοχάς του κόσμου δια την διευθέτησιν του ζητήματος της Διασποράς, ήτοι των εκτός των παραδοσιακών ορίων των κατά τόπους Ορθοδόξων Εκκλησιών εγκατεστημένων ορθοδόξων πιστών. Πρόεδροι των Συνελεύσεων είναι οι πρώτοι των εν τη περιοχή εκείνη επισκόπων του Οικουμενικού Πατριαρχείου, εν απουσία δε αυτών οι επόμενοι κατά την τάξιν των Διπτύχων των Εκκλησιών.

Ο πρώην Ζαχουμίου και Ερζεγοβίνης Αθανάσιος

Μέλη των Συνελεύσεων τούτων είναι πάντες οι υπό πασών των Ορθοδόξων Εκκλησιών ανεγνωρισμένοι ως κανονικοί επίσκοποι, οι οποίοι ποιμαίνουν τας εις εκάστην περιοχήν υφισταμένας κοινότητας. Αποστολή των Επισκοπικών Συνελεύσεων είναι η ανάδειξις και προαγωγή της ενότητος της Ορθοδόξου Εκκλησίας, η κοινή ποιμαντική διακονία των ορθοδόξων πιστών της περιοχής και η από κοινού μαρτυρία αυτών προς τον κόσμον. Αι αποφάσεις των Επισκοπικών Συνελεύσεων λαμβάνονται επί τη βάσει της αρχής της ομοφωνίας των Εκκλησιών, αι οποίαι εκπροσωπούνται εις αυτάς δι’ επισκόπων. Η Διάσκεψις ενέκρινεν επίσης δια διευκρινήσεων, διορθώσεων και συμπληρώσεων το σχέδιον Κανονισμού λειτουργίας των Επισκοπικών Συνελεύσεων, δια του οποίου καθορίζονται αι βασικαί αρχαί οργανώσεως και λειτουργίας αυτών.

Ο Μπατσκας Ειρηναίος

Τα υπολειπόμενα θέματα της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου, ήτοι του τρόπου ανακηρύξεως του Αυτοκεφάλου και του Αυτονόμου, ως και της τάξεως των Διπτύχων, θα εξετασθούν υπό των επομένων Συνελεύσεων των Διορθοδόξων Προπαρασκευαστικών Επιτροπών και θα υποβληθούν εις τας επομένας Προσυνοδικάς Πανορθοδόξους Διασκέψεις προς έγκρισιν.

Εν Σαμπεζύ Γενεύης, τη 12η Ιουνίου 2009.
Ο Πρόεδρος της Διασκέψεως
† ο Περγάμου Ιωάννης

Εσωτερική ησυχία

Κυριακή Β Ματθαίου

Απόστολος
Προς Ρωμαίους 2,10-16
(…των λογισμών κατηγορούντων και απολογουμένων εν ημέρα οτε κρινεί ο Θεός τα κρυπτά των ανθρώπων…. στιχ.15-16) .

Μέσα στα κρυπτά των ανθρώπων, που μια μέρα θα αποκαλυφθούν είναι και οι λογισμοί. Οι λογισμοί δεν είναι κάποιες σκέψεις, αλλά εικόνες και ερεθίσματα που προέρχονται κυρίως από την οραση, την ακοή και την φαντασία και προτείνουν κάτι δελεαστικό. Ερχεται ας πούμε μέσα μας μια εικόνα ενός πλούσιου, και αμέσως η σκέψη: «Αν κάνω αυτό και παω εκεί θα αποκτήσω χρήματα».Ολο αυτό λέγεται λογισμός. Ειναι μια πρόταση που μπορεί να προχωρήσει πάρα κάτω και να καταλήξει στην αμαρτία και στο πάθος. Ειναι η αρχή της εξέλιξης του πάθους.
Κατόπιν ξεκινάει μια πάλη μεταξύ λογισμού και ελευθερίας, γίνεται κάποιος συνδυασμός και ακολουθεί η συγκατάθεση, η επιθυμία για την πραγματοποιηση, η διάπραξη της αμαρτίας και το πάθος.
Και το πάθος δεν είναι απλώς μια παράβαση, κάτι το αντικανονικό και αρα μεμπτό, αλλά ασθένεια πνευματική με ψυχοσωματικές επιπτώσεις. Αποσταθεροποιείται ολόκληρη η υπαρξη, κλονίζεται η υγεία του ανθρώπου.

Η ορθόδοξη παράδοση μας όμως δεν εντοπίζει μόνο την ασθένεια, αλλά προσφέρει θεραπευτική μέθοδο και αγωγή. Προσφέρει τον «ησυχασμό» η την «νοερά ησυχία». Με τη νήψη(πνευματική εγρήγορση) αποφεύγουμε τα εξωτερικά ερεθίσματα και κρατούμε το νου μας καθαρό από κάθε πρόταση δελεαστική, ενώ με την αδειάλειπτη προσευχή η καρδια μας προσηλώνεται μόνο στο ονομα του Χριστού, και λαμβάνει πολλή Χαρη από το Θεό. Αυτό λέγεται νοερά ησυχία. Οταν οι νοερές αισθήσεις της ψυχής καθαρισθούν και αναπτυχθούν τότε μιλάμε για νοερά ησυχία.
Με αλλα λόγια νοερά ησυχία είναι η νέκρωση των λογισμών, η απελευθέρωση του νού από τις εξωτερικές αισθήσεις και τη λογική, η απαλλαγή από τις εικόνες της φαντασίας, η μεταμόρφωση των παθών και η μεταστροφή τους στις αντίστοιχες αρετές. Αυτή τη νοερά ησυχία βίωσαν οι αγιοι και εφθασαν στην κοινωνία με το Θεό.
Σήμερα οι χριστιανοί συνήθως με τον ορο ησυχία εννοούν κυρίως τη σωματική ησυχία. Γι’ αυτό και προσπαθούν παση θυσία να αποκτήσουν ένα εξοχικό σπίτι, ένα καταφύγιο μακριά από το θόρυβο της πόλης για να ηρεμήσουν και να ξεκουραστούν. Αυτή είναι μια μεγάλη ανάγκη της σύγχρονης εποχής και δεν μπορεί κανείς να το αμφισβητήσει.

Η εξωτερική, σωματική ησυχία οπωδήποτε βοηθάει στην ανάπτυξη της εσωτερικής, νοεράς ησυχίας, τουλάχιστον στην αρχή. Οι Πατέρες το γνώριζαν πολύ καλά αυτό και γι’ αυτό εφευγαν στην ερημο για να καθαρθούν εσωτερικά. Ομως αυτό δεν είναι απόλυτο.Μπορεί κάποιος να ζεί στην πολύβουη Αθήνα ζωή ησυχαστική και κάποιος άλλος να ζεί στο Αγιον Ορος και να είναι ανήσυχος,ταραγμένος εσωτερικά, κλεισμένος στη φυλακή των αισθήσεων.
Ομως, με το να αναζητούμε τη σωματική ησυχία και να αγνοούμε την νοερά ησυχία, τη θεραπευτική αγωγή των Πατέρων, δεν θα μπορέσουμε ποτέ να δούμε κατάματα τον εαυτό μας και θα ζούμε διαρκώς μεσα σε ψυχολογικά προβλήματα και υπαρξιακά ερωτήματα.
Βλέπουμε αγαπητοί ότι τελικά η εκκλησιαστική ζωή, η ορθόδοξη παράδοση μας, δεν είναι απλή και εύκολη αλλά πολύπλοκη και δύσκολη. Ειναι επιστήμη, εχει θεραπευτική μέθοδο και αγωγή. Αντιμετωπίζει τον ανθρωπο ως ασθενή και τον θεραπεύει στο θεραπευτήριο που είναι η Εκκλησία.
Εάν ετσι και μεις αντιμετωπίζουμε τον εαυτό μας, δηλαδή ως ασθενή που χρειάζεται θεραπεία, τότε και μονο τότε μπορούμε να δούμε τον συνάνθρωπο μας με επιείκεια και κατανόηση. Διαφορετικά τότε θα αντιμετωπίζουμε το Θεό και τον κόσμο. Θα αλλάξει η ζωή μας, θα επέλθει η θεραπεία μας.

Δε βαριέσαι αδερφέ

Κάποιο παράθυρο έχει φως,κάποιον τον τρώει ο πυρετός
μας φεύγει βήμα-βήμα.Κάποιο καράβι στ' ανοιχτά
με χίλια Βάσανα βαστά,να μην το πιεί το κύμα.

Και μεις οι τρεις στον καφενέ,τσιγάρο πρέφα και καφέ,
βρε δε Βαριέσαι, αδερφέ.

Κάποιος στην άκρη του γκρεμού,κοιτάει το τέλος του ουρανού,
μονάχος του πεθαίνει.Κάποιος στη μάχη πολεμά,
η σφαίρα δίπλα μας περνά,στα στήθια του πηγαίνει.

Και μεις οι άλλοι μα το ναι,κάνουμε πάρτυ ρεφενέ,
βρε, δε βαριέσαι αδερφέ.

Έξω αστράφτει και βροντά κι ένας διαβάτης περπατά,
χαμένος μες στη μπόρα.Κάπου δε θα ' χουνε ψωμί,
κάπου πεινάει ένα παιδί και κλαίει αυτή την ώρα.

Και μεις χορτάτοι, μα το ναί,κάνουμε γλέντια ρεφενέ,
βρε, δε βαριέσαι αδερφέ.

Αχ πόσοι απόψε ξαγρυπνούν,σαν κολασμένοι τριγυρνούν
και κλαίνε και πονάνε.Στάσου και σκέψου μια στιγμή,
πόσοι σκοτώνονται στη γη την ωρα που μιλάμε.

Και μεις οι τρείς στον καφενέ,τσιγάρο πρέφα και καφέ,
βρε δε βαριέσαι αδερφέ.
(Στίχοι Σ.Τσώτου
Μουσική Κώστας Χατζής)

Ψυχοθεραπεία και εξομολόγηση

Αλέξανδρου Κατσιάρα Μάρως Βαμβουνάκη,
Οταν ο θεός πεθαίνει,
σ.σ.372-373,εκδ.Δόμος,Αθήνα 2003

Μ: Ή ψυχοθεραπεία μέ τήν εξομολόγηση έχει σχέση;
Α: "Εχουμε μιά μανία νά σχετίζουμε τήν Εκκλησία μέ τα σχήματα και τις εκδηλώσεις του κόσμου. Μιά εμμονή νά ανακαλύπτουμε ερείσματα της πίστης σέ εκφάνσεις του κτιστού. Τούτο ισως είναι ενα ακόμα σημάδι έκκοσμίκευσης. Πιστεύω οτι ειναι διαφορετικά πράγματα. Η διαφορά είναι οτι ή Εκκλησία είναι ό Χριστός πού σώζει άπό τον θάνατο, ένώ στήν ψυχοθε­ραπεία ενας άνθρωπος βοηθά τον συνάνθρωπο στήν επίγνωση και τή συνει­δητοποίηση κτιστών καταστάσεων. Κανένα ιστορικό μέγεθος, επιστημο­νικό ή άλλο, π.χ ή ψυχοθεραπεία, δέν διεκδικεί νά σέ σώσει άπό τόν θάνατο, ουτε λέει κάτι τέτοιο. Αυτό δέν σημαίνει οτι είναι ευκαταφρόνητη μιά ψυχο­θεραπεία. Μπορεί νά σέ «σώσει» άπό συγκρούσεις και άπό άγχη, άλλά δέν προσφέρει ζωή αιώνια. Η εξομολόγηση έχει νά κάνει μέ τήν επανασύνδεση ενός πιστού μέ μιά έσχατολογική κοινότητα πού κινείται μέσα στήν ιστο­ρία, άπό οπου ό ιδιος και αποκόπηκε. Οι ομοιότητες πού μπορεί νά υπάρχουν είναι εξωτερικές. Ισως ομως περισσότερο στήν καθοδήγηση, στήν ποιμαν­τική μέριμνα του υποψήφιου πιστού ή του ήδη πιστού, νά υπάρχουν στοιχεία πού είναι παρόμοια, οπως ή δέσμευση μέ τόν εντολοδόχο οδηγό, ή εξαγόρευση των κρυπτών λογισμών, διαπραγμάτευση των ανθρώπινων συναισθη­μάτων, άλλά και αυτό πάλι οταν γίνεται καλείται νά κινείται σέ διαφορετι­κή βάση.
Μ: Ή Εκκλησία αρνείται οτι μιά επιστημονική μέθοδος μπορεί νά βελτιώ­σει τήν αυτογνωσία του πιστού;
Α: Υπάρχει λόγος νά τό άρνηθεί ή νά εμπλακεί σέ συζήτηση γι' αυτό, αφου γνωρίζει οτι ή σωτηρία δέν ταυτίζεται μ' αυτό, δηλαδή μ' αυτή π.χ. τήν αυ­τογνωσία; Ή προσφορά αυτή είναι ουδέτερη γιά τήν Εκκλησία, δευτερευ­όντως μπορεί νά έχει συνέπειες και γιά τήν πίστη, άλλά οχι αποφασιστικές. Ή Εκκλησία ενδιαφέρεται νά μήν πεθάνει ό άνθρωπος, ακόμα και οταν είναι ψυχολογικά διαταραγμένος και δυσλειτουργικός. Γνωρίζεις οτι και εκείνοι πού έχουν αναπτυγμένη αυτογνωσία πεθαίνουν, οπως και οί μή έχοντες, στον ιδιο βαθμό. Γνωρίζεις οτι και οί ενάρετοι πεθαίνουν, χωρίς ή αρετή τους άπό μόνη της νά τούς ανασταίνει εις ζωήν αιώνιον. Π.χ. οί Φα­ρισαίοι «έδειχναν» άνθρωποι λειτουργικοί, άνθρωποι πού δεν ήσαν οπως οι τελώνες και οί πόρνες, άλλα αυτό δεν τους βοήθησε ώστε να σωθούν έν Χριστώ. Θα σου έλεγα μάλιστα πώς ολες τούτες οί δυνατότητες περί βελ­τίωσης, άν αυτονομηθούν, είναι πιο αυτοκαταστροφικές άπ' ο,τι σ' ενα ψυ­χολογικά δυσλειτουργικό, γιατί οδηγούν σέ έναν αύτοδικαιωτισμό και στήν ενίσχυση της φιλαυτίας. Μπορεί τώρα «έκ του ασφαλούς» νά υπερηφανεύ­εται κάποιος οτι «ξέρει» επειδή κάνει ψυχοθεραπεία! Μπορεί ακόμα κάποιος νά πάει για ψυχοθεραπεία γιά νά ενισχύσει τις ναρκισσιστικές του άμυνες. Μπορεί γιά πολλούς νά είναι ενα μέσο διατήρησης της παθολογίας. Απε­ναντίας, ό αμαρτωλός τελώνης προσελκύει το ενδιαφέρον του Χριστού.

«Πονώ, άρα υπάρχω»

Του Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου κ.κ. Ιεροθέου

Η φράση και η έννοιά της «πονώ, άρα υπάρχω» ανήκει στον Ντοστογιέφσκι, που την συναντά κανείς σε όλα τα έργα του, στα οποία παρουσιάζει ανθρώπους να πονούν, να πάσχουν και να αναζητούν λύτρωση.
Αυτό ήταν και το περιεχόμενο της ζωής του, αφού πέρασε από προσωπικές και οικογενειακές δοκιμασίες. Θεωρώ ότι η φράση αυτή έρχεται σε αντίθεση με την φράση του Ντεκάρτ (Καρτεσίου), φιλοσόφου του διαφωτισμού: «σκέπτομαι, άρα υπάρχω», που ταύτιζε την ύπαρξη του ανθρώπου με την λογική, και την λογική επεξεργασία και θεωρούσε ότι εκεί προσδιορίζεται η ύπαρξη του ανθρώπου.
Πάντως, ο πόνος είναι σωματικός, ψυχολογικός, υπαρξιακός και πνευματικός, υπάρχει δε συσχέτιση και αλληλεπίδραση μεταξύ τους και είναι αυτός που συνδέεται με την ζωή του ανθρώπου.
Ο άνθρωπος με την γέννησή του προξενεί πόνο στην μητέρα του, το αρτιγέννητο βρέφος μόλις αντικρίζει την ζωή κλαίει, δηλαδή γεννιέται με το κλάμα, ο άνθρωπος ζη σε όλη του την ζωή με το δίδυμο ηδονή και οδύνη και πεθαίνει πονώντας ο ίδιος και προξενώντας πόνο στα αγαπητά του πρόσωπα.
Επίσης, στον λόγο του αγίου Σιλουανού του Αθωνίτου και του γέροντος Σωφρονίου συναντούμε την έννοια μιας άλλης φράσεως: «Αγαπώ, άρα υπάρχω», δηλαδή, συνδέει την ύπαρξη του ανθρώπου με την αγάπη, οπότε είναι ο γνήσιος άνθρωπος, όπως τον καταρτίζει η Χάρη του Θεού, με την δική του συνέργεια. Αλλά και αυτό το «αγαπώ, άρα υπάρχω» δεν είναι αντίθετο με το «πονώ, άρα υπάρχω», αφού, κατά την διδασκαλία του αγίου Σιλουανού, όσο μεγαλύτερη είναι η αγάπη, τόσο μεγαλύτερος είναι και ο πόνος και όσο μεγαλύτερος είναι ο πόνος, τόσο τελειότερη είναι η γνώση.
Ο Paul Brand, ένας Άγγλος γιατρός που εργάσθηκε ιατρικά κυρίως μεταξύ των λεπρών στην Ινδία, αλλά και στην Ασία, την Ευρώπη και την Αμερική, σε ένα βιβλίο του με τον τίτλο «Πόνος, ένα δώρο που κανένας δεν θέλει», αναλύει με παραστατικό και γλαφυρό τρόπο την αξία του σωματικού πόνου για τον άνθρωπο. Πρόκειται, όπως υποστηρίζει τεκμηριωμένα και από ιατρικής πλευράς, για μια ευεργεσία του Θεού, αφού ο νεκρός άνθρωπος δεν πονάει, αντίθετα ο ζωντανός άνθρωπος πονάει, και αυτός ο πόνος τον οδηγεί στην αναζήτηση ιατρού για την θεραπεία. Οι ασθένειες που δεν προξενούν πόνο είναι επικίνδυνες και θανατηφόρες. Το πρόβλημα, όμως, δεν είναι ο πόνος –σωματικός, ψυχολογικός, υπαρξιακός, πνευματικός–, αλλά ο τρόπος με τον οποίον τον αντιμετωπίζουμε και ποιά είναι η στάση μας απέναντί του.
Από το βιβλίο αυτό θα συνοψίσω στην συνέχεια τρία σημαντικά σημεία.
1. Τα τρία στάδια του σωματικού πόνου Ο σωματικός πόνος διέρχεται από τρία στάδια, ήτοι το σήμα, το μήνυμα και την απάντηση. Το σήμα είναι ένας συναγερμός που κτυπάει όταν οι νευρικές απολήξεις στην περιφέρεια αισθάνονται τον κίνδυνο. Ομοιάζει με τον συναγερμό στο σπίτι, όταν κάποιος προσπαθή να παραβιάση την πόρτα η το παράθυρο. Το μήνυμα είναι η μεταβίβαση της αίσθησης του πόνου στον νωτιαίο μυελό, στην βάση του εγκεφάλου, όπου φθάνουν τα εκατομμύρια σήματα πληροφοριών και εκεί γίνεται η διαλογή, το φιλτράρισμα. Η απάντηση είναι η εμπειρία του πόνου που τελικά φθάνει στον εγκέφαλο, τον νεοφλοιό και από εκεί στους μετωπιαίους λοβούς για να αντιμετωπισθή. Αυτό το τρίτο στάδιο, της εμπειρίας του πόνου, είναι το πιο σημαντικό. Συνήθως εμείς δίνουμε μεγάλη σημασία στο πρώτο στάδιο –το σήμα– και αμέσως αναζητούμε τρόπους να τον σταματήσουμε. Αυτό γίνεται με φάρμακα, σπρέϊ, αλοιφές, τοπικά αναισθητικά. Δεν μπορεί κανείς να αγνοήση και αυτό, αλλά πρέπει να δοθή ιδιαίτερη προσοχή στο τρίτο στάδιο, στον εγκέφαλο. Γιατί ένας πόνος, στην μέση για παράδειγμα, δείχνει ότι πρέπει να αλλάξουμε τρόπο ζωής, στάση του σώματος, γιατί διαφορετικά θα υπάρξη πρόβλημα στην σπονδυλική στήλη. Το ίδιο γίνεται και για τον πόνο του στομάχου και άλλων οργάνων του σώματος.
2. Η αντιμετώπιση του πόνου Αφού η ζωή του ανθρώπου συνδέεται αναπόσπαστα με τον πόνο, αυτό σημαίνει ότι ο άνθρωπος πρέπει να μάθη να αντιμετωπίζη και μάλιστα να τροποποιή τον πόνο, κυρίως στο τρίτο στάδιό του, δηλαδή στον εγκέφαλο. Ο οργανισμός του ανθρώπου έχει μέσα του τις απαραίτητες δυνάμεις για να αντιμετωπίζη τον πόνο. Εμείς συνήθως με την πρώτη αίσθηση του πόνου –το σήμα– τρέχουμε στον γιατρό, που τον θεωρούμε ως έναν «μηχανικό», αλλ' όμως «μέσα μας έχουμε τον γιατρό». Ο εγκέφαλος του ανθρώπου είναι ένας «κορυφαίος φαρμακολόγος», που παράγει πολλές χημικές ουσίες για την αντιμετώπιση διαφόρων καταστάσεων. Για παράδειγμα η β-ενδορφίνη είναι 20-50 φορές ισχυρότερη αναλγητική ουσία από την μορφίνη και χαρακτηρίζεται «ορμόνη anti-stress, φυσικής αναλγησίας και ευτυχίας». Γενικά, οι φυσικές ενδορφίνες μπλοκάρουν το μήνυμα του πόνου στο νευρικό σύστημα. Όταν ο άνθρωπος, με διάφορους τρόπους, ευχαριστείται από κάτι, ο οργανισμός εκκρίνει ενδορφίνη που αντιμετωπίζει τον πόνο. Έτσι, η χρησιμοποίηση διαφόρων πολιτισμικών παραγόντων, η πίστη στον Θεό, η προσευχή, η ελπίδα, η επικοινωνία με τους ανθρώπους, βοηθούν στην έκκριση των ενδορφινών που είναι αναλγητικές ουσίες και βοηθούν και το σώμα. Αυτό φαίνεται και από την σημασία του «placebo», που είναι ένα εικονικό «φάρμακο», το οποίο όμως ανακουφίζει σημαντικά τον άνθρωπο, ακριβώς γιατί βοηθά στην έκριση των ενδορφινών. Δεν πρόκειται απλώς για ψευδαίσθηση, αλλά για αντίδραση του οργανισμού για την αντιμετώπιση του πόνου. Έτσι, υπάρχουν πολλοί τρόποι για να αντιμετωπίζη κανείς τον πόνο, να τον τροποποιή και ουσιαστικά να τον υπερβαίνη. Μερικοί από αυτούς είναι η αίσθηση του πόνου ως δώρο του Θεού για να καταλάβουμε την ασθένεια και να αλλάξουμε τρόπο ζωής• η «λιτανεία ευγνωμοσύνης», και για τον πόνο, που υποδεικνύει το πρόβλημα, αλλά και για τον τρόπο λειτουργίας όλων των οργάνων του σώματος με τέλειο τρόπο• η ακρόαση του πόνου, που μας υποδεικνύει μια αλλαγή συμπεριφοράς• η δραστηριότητα και η σωματική άσκηση• η αυτοκυριαρχία, που δείχνει υπομονή, ψυχραιμία και γενικά έναν φιλοσοφικό και εκκλησιαστικό-θεολογικό τρόπο ζωής• η συμμετοχή μας σε μια κοινότητα και η επικοινωνία με τους ανθρώπους. Με όλους αυτούς τους τρόπους ο πόνος τροποποιείται και υπερβαίνεται στο τρίτο στάδιο, δηλαδή στον εγκέφαλο.
Σημαντικός είναι ο ρόλος της προσευχής, της πίστεως στον Θεό, της συμμετοχής στην λατρεία της Εκκλησίας και την όλη δραστηριότητα της εκκλησιαστικής ζωής. Έτσι εξηγείται το ότι όσοι πιστεύουν στον Θεό βρίσκουν τρόπο και να μειώνουν τους πόνους και να τους υπερβαίνουν.
3. Ενισχυτές του πόνου Εκτός από τους διαφόρους τρόπους για την αντιμετώπιση του πόνου, υπάρχουν και οι λεγόμενοι ενισχυτές του πόνου. Όπως ένα μηχάνημα ενισχυτού μεγαλώνει πολλαπλάσια την φωνή του ανθρώπου, για να ακούγεται σε μεγάλη απόσταση, έτσι υπάρχουν μερικοί παράγοντες που θεωρούνται ως ενισχυτές του πόνου, αφού τον πολλαπλασιάζουν, τον μεγενθύνουν, τον μεγαλώνουν. Ως ενισχυτές του πόνου θεωρούνται ο φόβος για την αρρώστια και τον θάνατο• ο θυμός για κάποια ασθένεια σε συνδυασμό με την πίκρα γι' αυτό που συμβαίνει• οι ενοχές, που μας ταλαιπωρούν εσωτερικά• η αίσθηση της μοναξιάς, αφού αισθανόμαστε ότι δεν υπάρχουν άνθρωποι να μοιρασθούμε τον πόνο• η αδιαφορία για την ζωή κλπ.
Όλοι αυτοί οι παράγοντες όχι μόνον δεν βοηθούν τον άνθρωπο στην αντιμετώπιση του πόνου, αλλά τον κάνουν πιο δυστυχισμένο, τον βυθίζουν στην κόλαση του πόνου. Αυτό σημαίνει ότι ο άνθρωπος πρέπει κατ' αρχάς να σταματήση τους «ενισχυτές» του πόνου και να βρη τρόπους να τροποποιή και να υπερβαίνη τον πόνο. Και, βέβαια, με όλα αυτά δεν εννοείται μόνον ο σωματικός πόνος, αφού ο άνθρωπος αποτελεί μια ενότητα ψυχής και σώματος. Φαίνεται ευδιάκριτα ότι αν μάθουμε να αντιμετωπίζουμε τον ψυχολογικό, υπαρξιακό και πνευματικό πόνο, τότε θα μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε και τον σωματικό πόνο, που μερικές φορές είναι ισχυρός, γιατί δεν γνωρίζουμε τον τρόπο να τον αντιμετωπίζουμε.
Μαθαίνουμε πολλές εγκυκλοπαιδικές και επιστημονικές γνώσεις, εκπαιδευόμαστε σε κοινωνικούς τρόπους συμπεριφοράς, επιδιώκουμε να μάθουμε επικοινωνιακούς τρόπους για να κυριαρχήσουμε στην κοινωνία, μιλάμε διάφορες γλώσσες για να επικοινωνούμε με τους συνανθρώπους μας, αλλά είμαστε εντελώς ανίσχυροι στην αντιμετώπιση του ψυχολογικού, υπαρξιακού και πνευματικού άλγους, οπότε δεν μπορούμε να αντιμετωπίσουμε και τον σωματικό πόνο, αλλά κυρίως τον φόβο που συνδέεται με τον πόνο. Γιατί μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι ο πόνος, αλλά ο φόβος του πόνου.
Τελικά, ο πόνος του σώματος είναι δώρο στους υγιείς ανθρώπους. Οι νεκροί δεν ακούν, δεν πονούν. Οι ασθένειες που δεν πονούν είναι επικίνδυνες (ζάχαρο, καρκίνος στα πρώτα στάδια, πίεση, αδένες κλπ.) Θα πρέπει να αξιοποιούμε τον πόνο, να τον θεωρούμε ως δώρο του Θεού για να αντιμετωπίζουμε μια ασθένεια, να κάνουμε προσπάθειες να τροποποιούμε την στάση μας έναντι του πόνου, κυρίως στο τρίτο στάδιο, να τον δαμάζουμε και όχι να είμαστε δούλοι, πράγμα που σημαίνει να κάνουμε υπομονή και όχι να αγανακτούμε. Αυτό πρέπει να γίνεται και με τον ψυχολογικό πόνο. Άρα υπάρχουμε ως άνθρωποι, ως Χριστιανοί όταν πονούμε, αλλά κυρίως είμαστε άνθρωποι και Χριστιανοί, όσο ξέρουμε να τροποποιούμε τον πόνο, όταν τον θεωρούμε δώρο Θεού και τον υπερβαίνουμε με την Χάρη του Θεού. Έτσι έκαναν όλοι οι άγιοι της Εκκλησίας, ιδίως οι μάρτυρες.
Και κάτι ακόμα. Ο πόνος στον άνθρωπο στέλνει ένα σήμα και στην κοινωνία. Είναι σαν να λέη: «Προσέξτε με! Χρειάζομαι βοήθεια».Συμβαίνει όπως γίνεται στο ανθρώπινο σώμα που τα αισθητήρια του πόνου αναγγέλλουν στα άλλα κύτταρα του σώματος το πρόβλημα. Το ερώτημα είναι: Έχουμε την δυνατότητα να ακούσουμε τον πόνο μας, να αισθανθούμε ευγνωμοσύνη για τον πόνο, να ακούσουμε τον πόνο του συνανθρώπου μας; Με την απάντηση στο ερώτημα αυτό μπορούμε να μετρήσουμε την ψυχική-πνευματική υγεία και την ασθένεια. Έτσι το «πονώ, άρα υπάρχω» δείχνει ότι ζούμε ως άνθρωποι και Χριστιανοί.
www.parembasis.gr