Εκοιμήθη ο πρώην Πατρών κ.κ. Νικόδημος Βαλληνδράς

8-02-1998 Αγιοι Θεόδωροι Δεμένικα

Σε λαϊκό προσκύνημα έχει εκτεθεί από το μεσημέρι το σκήνωμα του Μητροπολίτη πρώην Πατρών κ.κ. Νικοδήμου, στο παρεκκλήσιο του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου, δίπλα από την Αρχιεπισκοπή Πατρών.

Ο πρώην Πατρών εκοιμήθη τα ξημερώματα από παθολογικά αίτια σε νοσοκομείο της Αθήνας σε ηλικία 93 ετών.

Το σκήνωμα του μακαριστού κ.κ.Νικοδήμου έφτασε στην Πάτρα λίγο μετά τις 2.00 το μεσημέρι.

Αντιπροσωπεία του κλήρου της Ιεράς Μητρόπολης Πατρών, με επικεφαλής τον Μητροπολίτη κ.κ.Χρυσόστομο, το συνόδευσε μέχρι το παρεκκλήσιο του Αγίου Ιωάννη.

Η εξόδιος ακολουθία θα ψαλεί στις 12 το μεσημέρι της Τρίτης στον Ιερό Ναό του πολιούχου, ενώ θα ενταφιαστεί στον προαύλιο χώρο του παρεκκλησίου του Αγίου Ιωάννη.

Ο Νικόδημος Βαλληνδράς και κατά κόσμον Νικόλαος Βαλληνδράς του Λεωνίδα, γεννήθηκε στην Αθήνα τον Φεβρουάριο του 1915.

Αποφοίτησε από τη Θεολογική Σχολή Αθηνών το 1936.

Διάκονος χειροτονήθηκε το 1940 και Πρεσβύτερος το 1944.

Ο αείμνηστος Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος με τον Αρχιδιάκονό του Νικόδημο Βαλληνδρά

Διετέλεσε Αρχιδιάκονος του Αρχιεπισκόπου Χρύσανθου (1939-1941) και Γραμματέας της Αρχιεπισκοπής Αθηνών (1941-1954), Ιεροκήρυκας, Ηγούμενος της Μονής Πετράκη, καθώς και Διευθυντής της Θεολογικής Σχολής του Τιμίου Σταυρού στη Βοστώνη (1961-1962).

Στις 22 Νοεμβρίου 1965 χειροτονήθηκε Μητροπολίτης Ζιχνών και Νευροκοπίου.

Στις 22 Μαΐου 1974 εξελέγη Μητροπολίτης Πατρων.

Στις 12 Ιανουαρίου 2005 παραιτήθηκε λόγω γήρατος.

Ο Μακαριστός διέθετε μια φυσική αρχοντιά στην κίνηση και στον λόγο, ηταν ηπιος χαρακτήρας και αγαπητός σαν ανθρωπος. Συνέγραψε αγιολογικές μελέτες, ασματικές ακολουθίες και κηρύγματα, ενώ υπήρξε αριστος μουσικός και καλλίφωνος...

Ζούσε διαρκώς μέσα στον υμνολογικό πλούτο της παράδοσής μας. Ηταν μια "προσευχητική υπαρξη", "ενα λειτουργικό ον"( Ναυπάκτου Ιερόθεος).

8-02-1998 Απο την εις Πρεσβύτερον χειροτονία μου.Παρών και ο Καθηγητής μου και πνευματικός μου πατέρας Μητροπολίτης Μαυροβουνιου κ.κ.Αμφιλόχιος Ράντοβιτς

Της Αρχιερωσύνης σου μνησθείη Κύριος ο Θεός....

Ημερίδα για τον π.Χαρίτωνα Πνευματικάκι

Το Σάββατο 15 Νοεμβρίου 2008 στο Συνεδριακό κέντρο Α.Τ.Ε.Ι. Πατρών και ωρα 9π.μ. θα πραγματοποιηθεί ημερίδα με θέμα: "Χαρίτων Πνευματικάκις, ο φλογερός Ιεροκήρυξ της Ιεράς Μητροπόλεως Πατρών και Ιεραπόστολος της Αφρικής". Το πρόγραμμα της ημερίδας εχει ως εξης:

Χαιρετισμοί.
Εισηγήσεις
9.20 π.μ. Σεβ.Μητροπολίτης Κεντρώας Αφρικής κ.κ.Ιγνάτιος
9.40 π.μ. Αρχιμ. π.Νικηφόρος Μικραγιαννανίτης
9.50 π.μ. Αρχιμ. π. Θεολόγος Χρυσανθακόπουλος
10.05 π.μ. Προβολή video απο τη ζωή του π. Χαρίτωνος

10.35 π.μ. Διάλειμμα
11.05 π.μ. Πρωτοπρεσβύτερος π. Ανδρέας Καγιαγια
11.30 π.μ. Δήμητρα Κοντόγιωργα-Θεοχαροπούλου Ομότιμος Καθηγήτρια Α.Π.Θ.
11.40 π.μ. κ.Ευστάθιος Λεοντής, Γλύπτης
11.50 π.μ. Υμνοι απο Αφρικανούς νέους
12.οο π.μ. Παρεμβάσεις
12.50 π.μ. Επισφράγισμα υπο του Σεβ.Μητροπολίτου Πατρών κ.κ. Χρυσοστόμου

ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΓΥΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ

Ομιλία της Α.Θ.Παναγιότητος του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου στη Θεία Λειτουργία στην Πάτρα 4/11/2008

Μακαριώτατε Αρχιεπίσκοπε Αθηνών καὶ πάσης Ελλάδος καὶ λίαν αγαπητὲ Αδελφὲ καὶ Συλλειτουργὲ κύριε Ιερώνυμε,

Ιερώτατε Ποιμενάρχα της Εκκλησίας των Πατρών κύριε Χρυσόστομε,

Ιερώτατοι Αδελφοί,

Εξοχώτατοι καὶ Εντιμότατοι Αρχοντες καὶ εκπρόσωποι των Αρχών,

Ευλογημένα καὶ επιπόθητα λοιπὰ τέκνα της Εκκλησίας,


«Σάλπιγξ ημας ιερατικὴ πρὸς πανήγυριν ηθροισεν, Ανδρέας ο του χορού των Αποστόλων πρωτότοκος, ο πρωτοπαγὴς της Εκκλησίας στύλος, ο πρὸ Πέτρου Πέτρος, ο του θεμελίου θεμέλιος, η της αρχής αρχή, ο πρὶν κληθήναι καλών, ο πρὶν προσαχθήναι προσάγων»(Ἡσυχίου Πρεσβυτέρου Ἱεροσολύμων: Ἐγκώμιον εἰς τὸν Ἅγιον Ἀνδρέαν, P.G. 104, 197).


Μὲ κατάνυξιν πολλὴν καὶ συγκίνησιν βαθυτάτην ετελέσαμε τὴν Θείαν Ευχαριστίαν επὶ τη ενάρξει των «Πρωτοκλητείων», εις τιμὴν καὶ μνήμην του πανσεβάστου Αγίου Αποστόλου Ανδρέου καὶ εις πανηγυρικὴν σημείωσιν της συμπληρώσεως ενὸς ολοκλήρου αιώνος απὸ της θεμελιώσεως του σεβασμίου τούτου καὶ καλλίστου τὴν ειδὴν Καθεδρικού Ναού, ο οποίος στεγάζει τὴν τιμίαν του Αποστόλου κάραν καὶ τμήμα του μαρτυρικού αυτού σταυρού.

Τόσον η Επτάλοφος Βασιλεύουσα, οσον καὶ η κλεινὴ Αχαικὴ πρωτεύουσα, σεμνύνονται διὰ τοὺς χριστιανικοὺς θεμελίους των, οι οποίοι κατετέθησαν υπὸ ενὸς καὶ του αυτού προσώπου, του Πρωτοκλήτου καὶ «πρωτοτόκου του χορού των Αποστόλων» του Χριστού. Υπ’ εκείνου, ο οποίος ηξιώθη, μονοήμερος μόλις Μαθητὴς υπάρχων, νὰ γίνη «Απόστολος εις τοὺς Αποστόλους, κήρυξ εις τοὺς κήρυκας, νυμφοστόλος καὶ νυμφαγωγὸς των πρώτων ψυχών, τὰς οποίας ενυμφεύθη ο Νυμφίος της χάριτος, μεσίτης καὶ προσαγωγεὺς των εγκρίτων καὶ λογάδων φίλων του Βασιλέως της Δόξης»(Ευγένιος Βούλγαρης: Λόγος εκφωνηθεὶς εν τω πανσέπτωΠατριαρχικώ Ναώ επὶ τη επανακαθιερώσει του επισήμου εορτασμου του Αποστόλου Ανδρέου, επὶ Πατριάρχου Σεραφεὶμ Β΄, τὴν 30ὴν Νοεμβρίου 1759).

Ερχόμενοι, λοιπόν, εκ της Βυζαντίδος, καὶ τελουντες σήμερον τὴν πρώτην εις τὴν ιστορίαν Θείαν Λειτουργίαν Οικουμενικου Πατριάρχου εις τὰς Πάτρας καὶ εις τὸν σεβάσμιον τουτον Οικον του «πρωτοπαγούς της Εκκλησίας στύλου» καὶ κοινοῦ ημων προστάτου καὶ Πατρός, χρεωστικώς δαψιλεύομεν εις τε τὸν Ιερώτατον Ποιμενάρχην καὶ εις τὸ αξιονόμαστον ποίμνιον αυτού, κλήρον καὶ λαόν, καὶ εις τὴν αποστολαιματοπότιστον καὶ αγιοτόκον Αχαικὴν γην, θερμὴν τὴν αγάπην, πλουσίαν τὴν στοργήν, ολόθυμον τὴν ευλογίαν, εγκάρδιον τὸν ασπασμὸν καὶ ολόψυχον τὴν ευχὴν της ποτνίας Αγίας του Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας, της πάντοτε εν σταυρώ καὶ δοκιμασίᾳ πορευομένης, αλλὰ καὶ τὴν έλπίδα της Αναστάσεως ηχηρώς καταγγελλούσης, κοινής πάντων ημών Μητρὸς καὶ Τιθηνού.

Παρὰ τὸν απὸ του 1850 καὶ εντεύθεν διοικητικὸν χωρισμὸν διὰ της κανονικής ανακηρύξεως του Αυτοκεφάλου της Εκκλησίας της Ελλάδος, τὸ ομαιμον, οχι μόνον τὸ εν Χριστώ αλλὰ καὶ τὸ του Γένους, καὶ τὸ ομόγλωσσον, καὶ τὰ κοινὰ των Πατέρων ηθη, η κοινὴ Πίστις καὶ πνευματικότης καὶ λειτουργικὴ πράξις, τὸ ομόψυχον καὶ ομοκάρδιον καὶ ομόφωνον της γνώμης καὶ του φρονήματος, καὶ ο αρχαίος αδελφικὸς σύνδεσμος της ειρήνης καὶ της αγάπης, ουδέποτε επέτρεψαν νὰ μακρυνθή τὸ παράπαν η καρδία της Μητρὸς Εκκλησίας αφ’ υμων, αλλ’ ευρίσκεσθε πάντοτε κυριολεκτικώς εις τὸ κέντρον της, οπως ευρίσκεσθε καὶ εις τὸ κέντρον των προσευχών μας.
Η δόξα σας ειναι δόξα μας• η χαρά σας ειναι χαρά μας• η πρόοδός σας ειναι καὶ ιδική μας, οπως, εξ αντιθέτου καὶ ὁ πόνος σας ειναι πόνος μας καὶ τὰ προβλήματά σας ειναι προβλήματά μας. Ουτω καὶ ὁ σεισμὸς ποὺ σας επληξεν, εδόνησε καὶ ημών τὰς καρδίας, καὶ αι πυρκαϊαί, αι ὁποίαι εκαυσαν ενωρίτερον τὰς περιουσίας σας, ενεπύρισαν καὶ ημων τὴν ψυχήν, καὶ ειμεθα συμπάσχοντες, συνοδυνώμενοι, αλλὰ καὶ συμπροσευχόμενοι πρὸς τὸν Θεὸν του ελέους καὶ Πατέρα πάσης παρακλήσεως. Ειμεθα απολύτως βέβαιοι οτι τὰ αὐτὰ ακριβῶς ισχύουν αντιστοίχως καὶ ενταύθα δι’ ημάς καὶ διὰ τὴν ολην εν τω κόσμω σταυροαναστάσιμον πορείαν καὶ παρουσίαν της Μητρὸς Εκκλησίας. Αναμφιβόλως, σπουδαίος θερμαστὴς των αμοιβαίων αγαθών αισθημάτων τυγχάνει ο κοινὸς ημων προστάτης Ανδρέας, «ο σεβασμιώτατος Απόστολος, τὸ αξιόθεον πράγμα, τὸ της αληθινῆς ανδρείας, ο της καρτερίας αδάμας, ο της υπομονής ανδριάς, η μετὰ τὴν Πέτραν πέτρα, η μετὰ τὸν Χριστὸν ευθὺς αρραγὴς της Εκκλησίας κρηπίς»(Νικήτα του Παφλαγόνος: Των πάνυ Αποστόλων εγκωμιαστικοὶ λόγοι... P.G. 105, 64-65) - διὰ νὰ ειπωμεν κατὰ Νικήταν τὸν Παφλαγόνα.

Εν μια καρδίᾳ, λοιπόν, προσευχηθέντες σήμερον, καὶ εν αγάπῃ καὶ ομονοίᾳ ομολογήσαντες «Πατέρα, Υιὸν καὶ Αγιον Πνεύμα, Τριάδα ομοούσιον καὶ αχώριστον», εκοινωνήσαμεν του Λόγου του Θεού, τόσον διὰ του ευαγγελικού αναγνώσματος, οσον καί, κυρίως, διὰ τῆς μετοχής εις τὸ Ποτήριον της Ζωής καὶ της μεταλήψεως του Αχράντου Σώματος καί τοῦ τιμίου Του Αιματος. Δυνάμεθα ηδη νὰ λέγωμεν καὶ ημεῖς γεγονυιᾳ τη φωνη τὸν λόγον του Ανδρέου: «Ευρήκαμεν τὸν Μεσσίαν!», καὶ νὰ προσκαλουμεν τοὺς ακόμη αμυήτους νὰ δοκιμάσουν: «Γεύσασθε καὶ ιδετε οτι χρηστὸς ὁ Κύριος»! «Ερχου και ιδε»!

Ο κόσμος, αγαπητοί, ευρίσκεται κατ’ αυτὰς εν θορύβῳ καὶ ταραχή καὶ αγωνίᾳ πολλή, εξ αιτίας της εκσπασάσης απεριγράπτου οικονομικής κρίσεως. Εφυγαδεύθη η ειρήνη απὸ τὰς καρδίας. Πολλοὺς η απογοήτευσις ωδήγησεν εις αψυχολογήτους καὶ βεβιασμένας ενεργείας, μερικοὺς δὲ καὶ εις απονενοημένα ακόμη διαβήματα. Καὶ ταύτα πάντα διότι εις τὴν θέσιν του Θεού οι περισσότεροι συνάνθρωποί μας ἔχουν τοποθετήσει τὸ ειδωλον της οικονομίας, του οποίου καταρρεύσαντος, απηλπίσθησαν καὶ εχουν τὴν αισθησιν οτι τὸ παν απώλετο!
Οι πιστοί, χωρὶς νὰ παραγνωρίζωμεν τὰς πολλὰς δυσκολίας καὶ τὰς καταστάσεις ανάγκης αι οποίαι ενέσκηψαν, καὶ χωρὶς τὸ παράπαν νὰ αδιαφορούμεν διὰ τὴν στοιχειώδη εξασφάλισιν του προνομίου της εργασίας καὶ της καλύψεως των καθημερινών αναγκών παντὸς ανθρώπου, ουδόλως απωλέσαμεν τὴν ελπίδα, διότι «ευρήκαμεν τὸν Μεσσίαν», ο Οποίος μας εδίδαξε: «Ζητείτε πρώτον τὴν Βασιλείαν του Θεού καὶ τὴν Δικαιοσύνην Αυτού, καὶ ταύτα πάντα προστεθήσεται υμίν» (Ματ. 6: 33). «Ευρήκαμεν τὸν Μεσσίαν», ο Οποίος μας ειπεν: «Εμβλέψατε εις τὰ πετεινὰ του ουρανού, οτι ου σπείρουσιν ουδὲ θερίζουσιν ουδὲ συνάγουσιν εις αποθήκας, καὶ ὁ Πατὴρ υμῶν ο Ουράνιος τρέφει αυτά• ουχ υμείς μάλλον διαφέρετε αυτών;» (Ματ. 6: 26). Ευρήκαμεν τὸν Μεσσίαν», ο Οποίος εκ πέντε αρτων καὶ δύο ιχθύων εχόρτασε πεντακισχιλίους ανδρας -εκτὸς των γυναικών καὶ των παιδίων- οταν ο Ανδρέας Του υπέδειξεν οτι υπήρχον μόνον αυτοὶ οι πέντε αρτοι καὶ οι δύο ιχθείς διὰ τόσον μεγάλο πλήθος. Καὶ μάλιστα, διὰ νὰ φανη ο πλούτος καὶ η περίσσεια της αγαθοδωρίας Του, αφού ολοι εφαγον καὶ εχόρτασαν, δώδεκα κόφινοι επληρώθησαν απὸ τὰ περισσεύματα των κλασμάτων! «Ευρήκαμεν τὸν Μεσσίαν», ο Οποίος τοὺς «διὰ πυρὸς καὶ υδατος» διερχομένους, εν τέλει εξάγει εις αναψυχήν, καὶ ανοίγει τὰς χείρας Του καὶ πληροί τὰ σύμπαντα ευδοκίας• οχι μόνον επιγείων, αλλὰ καὶ ουρανίων αγαθών.

Αυτὸν τὸν ενα καὶ μοναδικὸν Μεσσίαν, τὸν Ιησοῦν Χριστὸν τὸν Ναζωραίον, του οποίου εχομεν γνώσιν καὶ πείραν, διότι εγεύθημεν υπερπερισσώς του πλούτου της χρηστότητός Του, ευαγγελιζόμεθα μετὰ του Ανδρέου καὶ των λοιπών αγίων Αποστόλων καὶ πάντων των Αγίων της Εκκλησίας, εις τὸν εν ταραχή καὶ αγωνίᾳ ευρισκόμενον κόσμον. Καθ’ οσον γνωρίζομεν καὶ πιστεύομεν οτι «ουκ εστιν εν αλλῳ ουδενὶ η σωτηρία• ουδὲ γὰρ ονομά εστιν ετερον υπὸ τὸν ουρανὸν τὸ δεδομένον εν ανθρώποις εν ω δει σωθήναι ημας» (Πράξ. 4: 12).

Ευχαριστούμεν θερμότατα διὰ τὰς πρὸς τὴν Μετριότητα ημων καὶ τὸν αγιον Αποστολικὸν καὶ Οικουμενικὸν Θρόνον ευλαβείς εκδηλώσεις αγάπης καὶ σεβασμού Κλήρου καὶ λαού τῶν Πατρών, ολως ιδιαιτέρως δὲ υμων, Ιερώτατε Μητροπολίτα κύριε Χρυσόστομε. Ευχόμεθα εις πολλὰ ετη νὰ συνέρχεσθε αξίως καὶ εν ειρήνῃ πολλη εις τὸν περίπυστον τουτον Ναὸν καὶ νὰ κοινωνήτε του πλούτου της χρηστότητος του Κυρίου. Νὰ αξιωθήτε νὰ εορτάσητε πολλὰς ακόμη ευχαρίστους επετείους ως η σημερινή. Πλείστα ευχαριστούμεν τὸν Μακαριώτατον Αρχιεπίσκοπον Αθηνών καὶ πάσης Ελλάδος κύριον Ιερώνυμον διὰ τὴν πάντοτε επιδεικνυομένην εις ημας φιλάδελφον γνώμην του καὶ τὴν ολόψυχον εν εκτενεί καὶ ανυποκρίτῳ αγάπῃ συμπαράστασίν του εις τὴν Εκκλησίαν της Κωνσταντινουπόλεως καὶ ημας. Ειθε οι Κύριος νὰ αποδίδῃ αυτω καὶ τη αγιωτάτῃ Εκκλησίᾳ της Ελλάδος πλουσιωτέραν τὴν Χάριν.

Ερρωσθε, Αδελφοὶ καὶ τέκνα εν Κυρίῳ αγαπητά, καὶ κραταιούσθε υγιαίνοντες αμφιλαφώς, διὰ των ευχών του φωτιστού ἡμων μεγάλου καὶ θεσπεσίου Αποστόλου Ανδρέου, «ὁ δὲ Θεὸς της ελπίδος πληρώσαι υμας πάσης χαρας καὶ ειρήνης εν τω πιστεύειν, εις τὸ περισσεύειν υμας εν τη ελπίδι εν δυνάμει Πνεύματος Αγίου» (Ρωμ. 15: 13). Αμήν.

Αντιφώνηση της Α.Θ.Παναγιότητος του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου κατά την επίσημη υποδοχή Του στην Πάτρα 3-11-2008

Μακαριώτατε Αρχιεπίσκοπε Αθηνών καὶ πάσης Ελλάδος καὶ λίαν αγαπητὲ αδελφὲ κ. Ιερώνυμε,
Ιερώτατε αδελφὲ αγιε Πατρών κ. Χρυσόστομε,
Εξοχώτατοι κύριοι Υπουργοί,
Ιερώτατοι Αδελφοί,
Εντιμότατε κύριε Δήμαρχε Πατρέων,
Αξιότιμοι κύριοι εκπρόσωποι των διαφόρων Αρχών,
Προσφιλη τέκνα εν Κυρίω,

«Χαίρετε εν Κυρίω πάντοτε• πάλιν ερώ, χαίρετε»! (Φιλ. 4: 4).

Μὲ πολλὴν συγκίνησιν καὶ χαρὰν ηλθομεν εις τὴν πόλιν του Πατρέως καὶ τοῦ Αγίου Ανδρέου απὸ τὴν Πόλιν του Κωνσταντίνου, κατόπιν ευγενοῦς προσκλήσεως της Θεοσώστου Μητροπόλεως Πατρών καὶ του Θεοφρουρήτου Δήμου Πατρέων, διὰ νὰ εορτάσωμεν ολοι μαζὶ τὴν συμπλήρωσιν ενὸς αιώνος απὸ τῆς θεμελιώσεως του περιλάμπρου καὶ μεγαλοπρεπούς Ναού του Πρωτοκλήτου, ο οποίος κοσμεί τὴν Αχαϊκὴν πρωτεύουσαν καὶ ολην τὴν Ελλάδα.

Η αγιωτάτη Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως ιδρύθη υπὸ του Αποστόλου Ανδρέου καὶ ευρίσκεται, οπως καὶ σεις, ποὺ εχετε τὸ προνόμιον νὰ ζήτε εις τὸν τόπον του μαρτυρίου καὶ της ἐν Χριστώ τελειώσεώς του, υπὸ τὴν διαρκή σκέπην καὶ προστασίαν του. Τουτο μας ωθησε νὰ αφήσωμεν κατὰ μέρος αλλας πατριαρχικὰς υποχρεώσεις καὶ νὰ ελθωμεν πλησίον σας, νὰ ενώσωμεν τὴν φωνὴν καὶ τὴν καρδίαν μετὰ της ιδικής σας εις προσευχὴν μίαν, προσκυνηταὶ ευλαβείς της τιμίας κάρας καὶ του σταυρου του κοινού προστάτου μας.

Η αγομένη εκατοστὴ αμφιετηρὶς απὸ της θεμελιώσεως του νέου ιεροῦ Ναού του Πρωτοκλήτου μας δίδει, λοιπόν, τὴν καλὴν ευκαιρίαν νὰ ιδωμεν εκ του πλησίον τὰ προσφιλή πρόσωπά σας, νὰ χαρώμεν τὴν πνευματικήν, κοινωνικὴν καὶ πολιτιστικὴν πρόοδόν σας, νὰ θαυμάσωμεν τὴν αρχοντιὰν καὶ ευμορφίαν της πόλεώς σας, καὶ νὰ κομίσωμεν πρὸς τὸν ευσεβῆ αχαϊκὸν λαὸν τὴν αγάπην, τὴν ευλογίαν καὶ τὴν ευχὴν του καθ’ ημάς πανσέπτου Αποστολικού καὶ Πατριαρχικού Οἰκουμενικού Θρόνου, τὴν στοργὴν τῆς εσταυρωμένης Μητρὸς Εκκλησίας.

Παρὰ τὸ οτι απὸ του 1850 η Αχαΐα δὲν ανήκει πλέον εις τὸ κανονικὸν κλίμα του Οικουμενικού Πατριαρχείου, φιλοστόργως παραχωρηθείσα εις τὴν δικαιοδοσίαν της τότε ανακηρυχθείσης Αυτοκεφάλου αγιωτάτης αδελφής Ορθοδόξου Εκκλησίας τῆς Ελλάδος, τούτο δὲν ηλλαξε τὸ παράπαν τὰ πρὸς υμᾶς καὶ πρὸς τοὺς λοιποὺς εν Ελλάδι ομογενείθς αγαθὰ καὶ φιλάδελφα αισθήματα του Θρόνου, ουτε ποτὲ εμείωσε τὸν πνευματικὸν σύνδεσμον της αγάπης καὶ τῆς ομοψυχίας. Εισθε οστούν εκ των οστέων μας καὶ σὰρξ εκ της σαρκός μας, καὶ γνωρίζομεν οτι καὶ σεις τὸ αυτὸ δι’ ημᾶς αισθάνεσθε, οπως αποδεικνύει, πρὸς τοις πολλοίς αλλοις, καὶ η διὰ τὸν παρόντα εορτασμὸν ευλαβὴς πρόσκλησις, τὴν οποίαν ευλαβώς μας απηυθύνατε. Ειμεθα πάντοτε αλλήλων μέλη, καὶ θὰ ειμεθα, μέχρις οτου ευρεθώμεν μαζὶ εις τὴν Βασιλείαν των Ουρανῶν!

Κύριε Δήμαρχε,

Σας εὐχαριστούμεν θερμότατα διὰ τὴν ωραίαν υποδοχὴν καὶ διὰ τοὺς ευγενεις λόγους της προσφωνήσεώς σας. Κάθε ευλογίαν ευχόμεθα παρὰ Θεού δι’ υμᾶς, διὰ τοὺς λίαν αγαπητοὺς δημότας σας καὶ διὰ τὴν πόλιν τῶν Πατρῶν, διὰ τὴν Αχαΐαν ολην. Ειρήνην εχετε, καὶ χάριν, καὶ χαράν, παρὰ Πατρὸς καὶ Υιοῦ καὶ Πνεύματος Αγίου. Αμήν!

Αντιφώνηση της Α.Θ.Παναγιότητος του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου κατά τη Δοξολογία στην Πάτρα 3/11/2008

Μακαριώτατε Αρχιεπίσκοπε Αθηνών καὶ πάσης Ελλάδος καὶ λίαν αγαπητὲ Αδελφὲ κύριε Ιερώνυμε, Ιερώτατε Μητροπολιτα Πατρών κύριε Χρυσόστομε, Εξοχώτατοι, Εντιμότατοι κύριοι εκπρόσωποι των Αρχων, Ευλαβέστατοι κληρικοί, Λαὲ του Θεού ευλογημένε, Αίνον καὶ δοξολογίαν απὸ κέντρου ψυχής αναπέμπομεν πρὸς τὸν Κύριον καὶ Θεὸν ημων, ο οποίος μας αξιώνει της σημερινής μεγάλης χαράς.
Ο αγιος Απόστολος Ανδρέας, ψυχὴ εκ νεότητος διψώσα τὸν Θεόν, μαθητεύσας πλησίον του αγίου Ιωάννου του Βαπτιστού καὶ πληροφορηθεὶς παρ’ αυτοῦ τὰ του Ιησού, επλησίασε τον Κύριον μὲ πόθον πολύν, ευρήκεν εν τω προσώπω Του τὸν αναμενόμενον Μεσσίαν, καὶ ωδήγησεν εις Αυτὸν τὸν αδελφόν του Σίμωνα κατ’ αρχήν, πολλὰ δὲ πλήθη πιστών μετὰ τὴν Πεντηκοστήν, Απόστολος μέγας γενόμενος καὶ ευαγγελιστὴς Εθνών. Τὸ Βυζάντιον του οφείλει τὸν ευαγγελισμόν του, οπως καὶ αι περὶ τὴν Μαύρην Θάλασσαν λοιπαὶ περιοχαὶ.

Η πόλις των Πατρών ομως του οφείλει, πέραν του αποστολικού φωτισμού καὶ της εγκαθιδρύσεως του πρώτου Επισκόπου της Στρατοκλέους, καὶ τὴν μεγάλην τιμὴν νὰ ειναι ο τόπος της εσχάτης ομολογίας, του μαρτυρίου καὶ της τελειώσεώς του! Ενω τὰς αλλας περιοχὰς ηγίασε μόνον μὲ τὸ κήρυγμα, τὴν προσευχήν, τὴν κατάστασιν Επισκόπων καὶ Πρεσβυτέρων, τὸ αγιον υπόδειγμα της αρετής του, τὰς Πάτρας, τὴν αχαϊκὴν γην, ηγίασε μὲ τὸ ἴδιον τὸ τιμαλφὲς αιμα του. Εσβέσθη η πηγὴ της Δήμητρας! Τὴν αντικατέστησε τὸ φρέαρ ποὺ ηγιάσθη απὸ τὸ αποστολικὸν αιμα! Επεσεν η Αρτεμις η Τρικλαρία! Ο Ανδρέας εφύτευσεν εις τὰς Πάτρας τὸ τρίκλωνον δένδρον της φυσιζώου Παναγίας Τριάδος! Ηφανίσθη η Παναχαΐς Αθηνά! Εβασίλευσεν ἡ πανσθενὴς Χάρις τοῦυΕνὸς καὶ Μόνου Αληθινού Θεού εις τὴν Αχαίαν!

Οι Αχαιοὶ αξίως ηγαπήσατε τὸν Ἀνδρέαν. Υπήρξε, καὶ ειναι εσαεί, ο πνευματικὸς πατήρ σας. Ο ουράνιος προστάτης, βοηθὸς καὶ αντιλήπτωρ σας. Ο πρέσβυς σας πρὸς τὸν Θεὸν διὰ τὰ πρὸς σωτηρίαν. Δικαίως σεμνύνεσθε δι’ αυτόν. Ειναι ο μόνος ἐκ τῆς ιεράς Δωδεκάδος των Αγίων Αποστόλων τοῦ Χριστού, ο οποιος εμαρτύρησεν επὶ ελληνικού εδάφους. Αξιοχρέως τὸν τιμάτε ὡς πολιούχον των Πατρών, δίδετε τὸ σεπτὸν ονομά του εις τὰ τέκνα σας καὶ ανεγείρατε εις επαινον καὶ δόξαν του, οχι μόνον τοὺς αρχαίους εκείνους ναούς, οι ὁποίοι δὲν υφίστανται σήμερον, οχι μόνον τὸν παραπλεύρως υφιστάμενον σεμνὸν καὶ ωραίον παλαιὸν ναόν, ο οποίος ομως απεδείχθη ανεπαρκὴς διὰ νὰ στεγάσῃ τὴν πρὸς τὸν Πρωτόκλητον μεγάλην πατρινὴν ευλάβειαν, αλλὰ καὶ τὸν παγκαλλή καὶ περίλαμπρον Καθεδρικὸν τουτον ναόν, ο οποίος αποτελεί πλέον τὸ χαρακτηριστικώτερον αναγνωριστικὸν στοιχείον ταυτότητος της συγχρόνου πόλεως των Πατρων!

Τὸν εθεμελιώσατε πρὸ εκατὸν ακριβώς ετών. Τὸν εκτίσατε μὲ θυσίας καὶ μὲ καθολικὴν του λαού συνδρομήν. Τὸν ενεκαινιάσατε μὲ μοναδικὴν λαμπρότητα. Νὰ τὸν χαίρεσθε μὲ τὴν χαρὰν ποὺ ησθάνθη ὁ Σολομὼν οταν επεράτωσε τὸν Ναὸν των Ιεροσολύμων καὶ μὲ τὴν χαρὰν καὶ αγαλλίασιν, τὴν οποίαν ησθάνθη ὁ μέγας Αυτοκράτωρ Ιουστινιανός, οταν επεράτωσε εις τὴν Βασιλεύσουσαν τὴν Μεγάλην Εκκλησίαν της Ορθοδοξίας, τὸν μοναδικὸν καὶ ανεπανάληπτον περίπυστον Ναὸν της τοῦ Θεού Σοφίας!



Ευχαριστούμεν, Ιερώτατε Μητροπολίτα Πατρών κ. Χρυσόστομε, διὰ τὴν ευγενή πρόσκλησιν νὰ ελθωμεν καὶ νὰ προστώμεν τῶν εορτασμών της χαρμοσύνου εκατονταετηρίδος, ομού μετὰ τού Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών καὶ πάσης Ελλάδος καὶ λίαν ημιν αγαπητού Αδελφού καὶ Συλλειτουργού κυρίου Ιερωνύμου, καὶ νὰ προσκυνήσωμεν ευλαβώς τὴν τιμίαν κάραν καὶ τὸν σεπτὸν σταυρὸν του κοινού προστάτου μας. Σας φέρομεν εκ Κωνσταντινουπόλεως ολην τὴν αγάπην, τὴν στοργὴν καὶ τὴν ευλογίαν της Βυζαντίδος καὶ Οικουμενικῆς Εκκλησίας. Της υπὸ του Πρωτοκλήτου ιδρυθείσης καί, σὺν τω κηρύγματι του Ευαγγελίου, τὸ διὰ Χριστὸν μαρτύριόν του εγκολπωθείσης καὶ διαχρονικώς μέχρι σήμερον εν υπομονή καὶ εγκαρτερήσει πολλη συνεχιζούσης. Νὰ ζήτε, σὺν τω ευαγεί κλήρω, τοῖς αρχουσι καὶ τω πιστώ λαώ της Αχαίας, ετη πολλά, ευλογημένα καὶ σωτήρια, συνεχίζοντες φιλοτίμως καὶ προσεκτικώς τὴν οικοδομὴν της Εκκλησίας του Χριστου, επὶ του θεμελίου, τὸ οποίον εθεσεν ενταύθα ο πολὺς Ανδρέας!
«Η χάρις του Κυρίου Ιησού Χριστού μεθ’ υμών», αδελφοί «η αγάπη μου μετὰ πάντων υμων ἐν Χριστω Ιησού.
Αμήν» (Α΄ Κορ. 16: 24).

Το Οικουμενικό και ο Οικουμενικός

Κατόπιν προσκλήσεως της τοπικής μας Εκκλησίας και του Δήμου Πατρέων ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος ερχεται στην πόλη του «Πρωτοκλήτου», στην Πάτρα, στις 3 και 4 Νοεμβρίου.Το γεγονός οντως είναι μεγάλο και πρωτόγνωρο για την πόλη μας.

Με αφορμή αυτή την επίσκεψη μου ερχονται κάποιες σκέψεις τις οποίες και τις καταθέτω:

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο είναι το τελευταίο σημάδι του ιστορικού Βυζαντίου και ενσαρκώνει την καθολικότητα της ελληνικής ορθοδοξίας(το αληθεύειν εξακολουθεί να ταυτίζεται με το κοινωνείν), μέσα από την ορθόδοξη λατρεία, το ορθόδοξο δόγμα και την εικόνα( μονάδα γνώσης των Ελλήνων).

Η Οικουμενικότητα του Πατριαρχείου και η ακτινοβολία του Οικουμενικού Πατριάρχη δεν μας συγκινεί απλα και μόνο σαν ενας διοικητικός θεσμός που συντονίζει τις κατά τόπους ορθόδοξες Εκκλησίες, αλλά και ουτε αγγίζουν την καθημερινή μας ζωή οι νεκροί ιστορικοι τίτλοι.

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο και ο Οικουμενικός Πατριάρχης νοηματοδοτούν τη ζωή μας εάν και εφ’ οσον ενσαρκώνουν ένα καινούργιο τρόπο υπαρξης, μια νέα πρόταση ζωής στα ορια της οικουμένης.

Σήμερα οι εθνικές ορθόδοξες Εκκλησίες είναι εγκλωβισμένες στο κρατικό «σύστημα», σαν ενας θεσμός συμβατικός ( εξυπηρέτησης των θρησκευτικών αναγκών του λαού ) και δεν φαίνεται να συνειδητοποιούν τον οικουμενικό ρόλο της Ορθοδοξίας.

Μόνο το Οικουμενικό Πατριαρχείο μπορεί σήμερα, αδέσμευτο όπως είναι από κάθε σκοπιμότητα, να ανταποκριθεί στην οικουμενική του αποστολή και να καταθέσει πρόταση Ζωής για την εξοδο μας από την κόλαση της καταναλωτικής ευζωίας, για μια αγαπητική κοινωνία, για την πραγμάτωση του Τριαδικού Πρωτοτύπου της Ζωής. Αυτή είναι η ελπίδα μας.

Ταραγμένη ανοιξη, για μια κατανόηση της εφηβείας

Του π.Βασιλείου Θερμού
εκδ. δομή,Αθήνα 2008

ΣΑΝ ΕΠΙΛΟΓΟΣ

«Στην εκκλησιά δέν προσευχόμουν μου ήταν δύσκολο νά επαναλάβω μπροστά στόν θεό της γιαγιάς μου τίς οργισμένες προσευχές του παππού καί τους θρηνώδεις ψαλμούς του. Ήμουν σίγουρος πώς δέν ήταν αυτά αρεστά στό θεό της γιαγιάς, όπως δέν ήταν καί σέ μένα. Γι' αυτό τό λόγο, τή στιγμή πού σφιγγόταν ή καρδιά άπό τό γλυκό πόνο γιά κάτι, ή όταν τή δαγκώνανε καί τή γρατσουνούσανε μικρές πίκρες της μέρας πού πέρασε, προσπαθούσα μέσα στήν εκκλησιά νά συνθέτω τίς προσευχές μου. Έφτανε νά σκεφτώ τήν άχαρη μοίρα μου κι αμέσως, χωρίς καμιά προσπάθεια, τά λόγια μόνα τους άραδιαζόντανε σέ παράπονο: Κύριε, Κύριε, μέ δέρνει ή πλήξη! Γρήγορα νά μεγαλώσω κάνε, δέν ύποφέρεται πιά τούτη ή ζήση! Δέν πάς νά πνιγείς, Κύριε, ώ, συγγνώμη!»226 (226. Μαξίμ Γκόρκι Ή εφηβεία, έκδ. Ζαχαρόπουλος, σ. 87).

Μιά διαπροσωπική σχέση μέ τό Θεό εμπεριέχει τό ρίσκο της διαμαρτυρίας καί της «άπρέπειας». Ανοίγει όμως τό δρόμο γιά τή ζωντάνια της σχέσης. Ευνοεί τή θρησκευτικότητα της αγάπης, όπως τό θέτει ό άγιος Ιωάννης ό Χρυσόστομος: «"Ας ποθήσουμε γνήσια τό Χριστό, όχι μέ τό φόβο της κόλασης άλλά μέ τήν επιθυμία τής βασιλείας».227 (Εις την α προς Τιμόθεον,15,4,ΕΠΕ 23,399).

Σέ αυτό τό άθλημα θά δοκιμαστή ή Εκκλησία μας καί τότε ίσως οί έφηβοι θά έχουν άποδειχθή ευεργετικοί γιά όλους μας στό νά αναθεωρήσουμε τά κίνητρα της πίστης μας. Πρόκειται γιά ένα στόχο πού τόν αποδίδει γλαφυρά ό ίδιος άγιος μιλώντας γιά τόν απόστολο Παυλο: «Είχε μέσα του τό μεγαλύτερο άπ' όλα, τόν έρωτα του Χριστού, καί μέ αυτό θεωρούσε τόν εαυτό του μακαριώτερο όλων... Μία ήταν γιά εκείνον ή κόλαση καί ή τιμωρία καί ή γέεν-να, τό νά αποτύχει σέ αυτή τήν αγάπη».228 (228 Εις τον αγιον απόστολον Παύλον, ομιλία β΄,2,ΕΠΕ 36,423-425).

Κατανόηση καί ποιμαντική τής εφηβείας σημαίνει τήν έμπρακτη έγνοια πώς μπορώ νά διακρίνω την εικόνα του Θεού μέσα στόν έφηβο καί πώς νά βοηθήσω τήν εικόνα αυτή νά άναπτυχθή ακόμη περισσότερο στά συγκεκριμένα της θεία δώρα. Τό νά συνειδητοποιήσει καί νά πραγματώσει ό έφηβος τά δώρα του Θεου πού έχει μέσα του, αυτό είναι ό,τι περισσότερο μπορεί νά περιμένει άπό μιά σχέση μαζί μας.
«Λάμπει μέσα μου εκείνο πού αγνοώ, κι ωστόσο λάμπει». ( Οδυσσέα Ελύτη Τά ελεγεία της Όξώπετρας, σ. 7).

π. Νικόλαος Λουδοβίκος «Να μην χάσουμε τα πάθη. Να τα μεταβάλουμε»

Αναδημοσίευση από το περιοδικό «Αντί» 13-01-2007.
Πηγή:http://www.europeanspirit.gr/athenaeum/nikolaos_pathi.html

Απόστολος Διαμαντής: Πώς εσείς, ένας απόφοιτος της ψυχολογίας, στραφήκατε στη θεολογία;

Νικόλαος Λουδοβίκος: Προέρχομαι από την ψυχολογία, σπούδασα ψυχολογία. Και στη συνέχεια, μέσω αγιορειτών, πέρασα στην ορθόδοξη θεολογία. Και διάβασα απευθείας τους Έλληνες πατέρες. Στο έργο μου στέκομαι κριτικά απέναντι στο σχήμα του υπαρξισμού, που έχει υιοθετηθεί από κάποιους Έλληνες θεολόγους, το οποίο έχει τη ρίζα του στον Αυγουστίνο (Augustinus) και στον Πλωτίνο. Ότι δηλαδή η ψυχή είναι ουράνια και το σώμα επίγειο. Και έτσι μιλάνε για τη φύση σαν κάτι από το οποίο πρέπει να εξέλθουμε. Αυτός ο διχασμός δεν υπάρχει στους Έλληνες πατέρες, για τους οποίους η ψυχή είναι «λεπτόσωμον πνεύμα».

ΑΔ: Αυτά βεβαίως είναι δύσκολο κανείς να τα παρακολουθήσει, ένας απλός άνθρωπος...

ΝΛ: Δεν είναι καθόλου. Οι απλοί άνθρωποι τα βιώνουν εμπειρικά, από την συμμετοχή τους στην εκκλησιαστική ζωή. Γίνονται παράδοση. Το πρόβλημα είναι με τη σχηματική σκέψη των «μορφωμένων», δεξιών και αριστερών και κεντρώων. Τα κλισέ για την αριστερά είναι δυο τρεις κατηγοριούλες: μεσαίωνας= συμφορά, διαφωτισμός= ανάσταση, εκκλησία= Χριστόδουλος, δηλαδή τάφος ανεωγμένος. Οι δεξιοί ταυτίζουν, από την άλλη, όλη την ορθόδοξη παράδοση με οτιδήποτε πράττει η κρατούσα εκκλησία. Όμως την ορθή σχέση με όλα αυτά την έχει η μοναστική παράδοση και ο απλός λαός, ο οποίος «κράτησε το βήμα ενός χαμένου χορού», όπως είχε πει κάποτε και ο Διονύσης Σαββόπουλος.

ΑΔ: Τι ακριβώς είναι αυτό που γνωρίζει ο απλός λαός;

ΝΛ: Τα γνωρίζει από τον παππού και τη γιαγιά. Είναι μερικά απλοϊκά, αλλά ταυτόχρονα πολύ βαθιά πράγματα. Η γιαγιά μου στην Πορταριά, μια γυναίκα σχεδόν αγράμματη, που ίσα ίσα μπορούσε να διαβάσει, με κράταγε στα γόνατά της και μου έλεγε: «Κοίτα να δεις. Ο Θεός είναι η αγάπη. Σε κρατάει στην αγκαλιά του, όπως κάνω τώρα εγώ». Δεν είναι ο τιμωρός ο Θεός. Θέλει να σου κάνει όμορφη τη ζωή. Και όταν εγώ, νεαρός, είχα επαναστατήσει, και ο πατέρας μου φώναζε που γυρνούσα αργά, η γιαγιά μου ήταν μια ανοιχτή αγκαλιά. Αυτό, βέβαια, που έχουν οι απλοί άνθρωποι πρέπει να γίνει λόγος, στοχασμός, για να επηρεάσει τα πράγματα, να φτιάξει πολιτισμό.

ΑΔ: Αν δεν γίνει; Αν μείνει μόνον ως παράδοση;

ΝΛ: Τότε θα έχουμε αυτό το πρόβλημα που είχαμε στην Ελλάδα όταν φτιάξαμε το κράτος το 1830. Η κεφαλή ήτανε φερμένη από τη δύση. Υπήρξε μια απόσταση μεταξύ κράτους και γένους. Ήταν υπαρξιακή διαφορά, μεγάλη. Ο Κουμανούδης, ο Σαρίπολος, ο Ροΐδης δεν καταλάβαιναν καθόλου τι γινόταν στο λαό. Πάρτε τον Κωνσταντίνο Τσάτσο. Έχετε διαβάσει την «λογοδοσία μιας ζωής»; Εκεί λοιπόν θα δείτε ότι ο Τσάτσος μεγάλωσε με μία γκουβερνάντα Γαλλίδα, μία Γερμανίδα. Από μωρό. Δεν καταλάβαινε καθόλου πού ακριβώς βρισκόταν• ζούσε μεταξύ Τεργέστης, Παρισίων και Λονδίνου. Διοίκησε αυτόν τον τόπο που δεν καταλάβαινε καθόλου. Μόνον στο τέλος της ζωής του ο Σεφέρης τού έδειξε την Ελλάδα: κοίταξε εδώ, του είπε, κοίταξε εκεί. Και ο Τσάτσος έμεινε σαστισμένος. Αυτή η έκπληξη φαίνεται καθαρά στο βιβλίο του• τώρα, λίγο πριν το τέλος της ζωής του, άρχισε να καταλαβαίνει. Αλλά και πάλι πέθανε νεοκαντιανός.

AΔ: Ο Σεφέρης πώς κατάλαβε;

ΝΛ: Εδώ είναι άλλη ιστορία. Ο Ελύτης το ίδιο. Βουλιάζουν μέσα στη γη τους• σαν το σφουγγάρι• και έπαιρναν όλη την αίσθηση της Ελλάδας• και έλεγαν πράγματα σπουδαία, ακόμη και αν δεν καταλάβαιναν απολύτως με το μυαλό τους τι ακριβώς έλεγαν• αλλά τα έλεγαν. Έχω φίλους ευρωπαίους, ορθοδόξους, και μου λένε: διάβασε Ελύτη• τα πάντα είναι γεμάτα φως• αυτός είναι ο λόγος των όντων. Για μας τους Έλληνες, ο Θεός είναι τόσο υπερβατικός, που γίνεται ταυτόχρονα ενδοκόσμιος.

ΑΔ: Υπάρχει μια διαφορά ανάμεσα στην δύση και την ελληνορθόδοξη παράδοση πάνω στο ζήτημα της πτώσης, στο ζήτημα της φύσης του κακού;

ΝΛ: Ο Αυγουστίνος, για να πολεμήσει τον πελαγιανισμό, που έδινε μια σκανδαλώδη ελευθερία στον άνθρωπο -ο άνθρωπος περίπου κάνει ό,τι θέλει και είναι ο μοναδικά υπεύθυνος- είπε ότι τα πράγματα δεν είναι έτσι: ο άνθρωπος έχει υποστεί μία πτώση. Και η αμαύρωση αυτή, στον Αυγουστίνο, είναι πολύ σημαντική, είναι εντός της φύσεως του ανθρώπου: αυτή είναι μία θεμελιώδης διαφορά ανάμεσα στην ανατολή και τη δύση για τη φύση του κακού. Στον Μάξιμο όμως, στους Έλληνες πατέρες, βλέπουμε ότι η πτώση της φύσεως είναι ακατηγόρητη. Είναι η πτώση της προαιρέσεως που συμβαίνει. Δεν φταίει η φύση μας. Σαν πρόσωπα εκπίπτουμε. Η φύση μπαίνει στον δρόμο που την βάζουμε εμείς, προσωπικά.

ΑΔ: Επομένως και στο ζήτημα της ηθικής, η ελληνική ορθόδοξη παράδοση είναι πιο ανεκτική από την δυτική;

ΝΛ: Οι Έλληνες πατέρες δεν είναι ηθικιστές. Δεν μιλάνε ενάντια στο σεξ, για παράδειγμα. Η προαίρεσή μου ευθύνεται -δεν πρέπει να καταφρονούμε την φύση. Το μυαλό και το σώμα είναι του Θεού. Μην τα ακουμπάτε, λένε οι πατέρες μας, διότι υπάρχει η ελευθερία του προσώπου που επιλέγει το δρόμο. Αυτό ο Αυγουστίνος δεν το κατάλαβε. Σαν πρώην μανιχαίος δυιστής, νόμισε ότι ναι μεν το σώμα είναι πλάσμα του Θεού, πλην όμως ξέπεσε κι έχει κακή φύση κι επομένως υπάρχει γι' αυτό μια κληρονομική ενοχή, η οποία μεταβιβάζεται. Για τους Έλληνες όμως, το κακό είναι υπόθεση προαιρέσεως• υπόθεση της επιλογής του προσώπου, όχι της φύσεως. Γι' αυτό και ο Ρουσό (Rousseau )μιλάει για την καλή φύση του ανθρώπου και ο Ντε Σαντ (De Sade) για την κακή: από αντίδραση, κυρίως στην καλβινική ηθική. Στην δυτική παράδοση η φύση ενοχοποιείται: πάρτε για παράδειγμα το σεξ, το οποίο είναι βουτηγμένο στην ενοχή. Τα πάντα ενοχοποιούνται. Σ' εμάς όμως δεν τίθεται τέτοιο θέμα.
Βλέπετε τι αγώνα κάνει ο Γρηγόριος Παλαμάς για να μην χάσουμε κάτι από τις δυνάμεις της ψυχής και του σώματος: προσέξτε, λέει, όλα αυτά είναι Θεόπλαστα! Να μην τα χάσουμε τα πάθη. Να τα μεταβάλουμε, ναι. Διότι «ουδέν κακόν εν τη φύσει, ουδέν απόβλητον». Αγιάζονται όλα από την ευχαριστία. Ό,τι και να 'ναι.

ΑΔ: Ναι, αλλά οι παραεκκλησιαστικές οργανώσεις δίνουν άλλη εικόνα από την δική σας: κατηχητικά, ηθικολογία αφόρητη, αυστηρές εντολές προς τους πιστούς. Και καμία ανοχή προς το διαφορετικό.

ΝΛ: Σωστά. Αλλά αυτά δεν έχουν καμία σχέση με την ορθόδοξη παράδοση. Είναι δυτικές επιρροές, είναι απευθείας η λογική του 'Ανσελμου (Anselm) μέσα στην δική μας εκκλησία. Για παράδειγμα, το βιβλίο «μετάνοια» του αρχηγού της «Ζωής» Σεραφείμ Παπακώστα, είχε κυκλοφορήσει σε εκατοντάδες χιλιάδες αντίτυπα και ήταν μέσα σ' όλα τα ελληνικά σπίτια. Είναι 100% 'Ανσελμος: ο Θεός, που τιμωρεί το αμαρτωλό ανθρώπινο γένος και τον υιό του ακόμα, ο οποίος ενσαρκώνεται με σκοπό να τιμωρηθεί! Λοιπόν, διάβαζε η καημένη η γιαγιά μου αυτό το πράγμα και τα 'χανε. Γιατί ήταν μια γυναίκα που ήξερε μόνο την αγάπη και το καντηλάκι που άναβε, που έβλεπε τον Θεό σαν αγάπη. Και της είπα κάποτε να μην ασχολείται -«αυτά δεν είναι δικά μας», της είπα.

ΑΔ: Οι δυτικοί λοιπόν έχουν καθαρά δικανική, νομικίστικη προσέγγιση του θείου...

ΝΛ: Εντελώς. Λέει ο 'Ανσελμος: γιατί έγινε η ενσάρκωση; Για να τιμωρηθεί ο υιός του Θεού στη θέση του ανθρώπου. Λέει ο Γρηγόριος ο Θεολόγος: η ενσάρκωση έγινε «δια το αγιασθήναι τω ανθρωπίνω του Θεού, τον άνθρωπον». Ακριβώς το αντίθετο δηλαδή. Και συνεχίζει ο Θεολόγος: το μόνο που θέλει ο Θεός είναι να σταματήσει τη φθορά.
'Αντε τώρα να χτίσεις πάνω σ' αυτή τη θέση των Ελλήνων πατέρων νομικισμό! Δεν μπορείς με τίποτα. Γι' αυτό πολλοί Γάλλοι συμφοιτητές μου έλεγαν για μας τους Έλληνες, έκπληκτοι: «vous êtes anarchistes» (είστε αναρχικοί)!

ΑΔ: Αλήθεια είναι. Εμείς έχουμε μόνον αυτεξούσιον...

ΝΛ: Έχουνε στη δύση τις ποινές• τα επιτίμια. Εδώ σε μας λες «σκότωσα!» και πας στον παπά σου• σε ρωτάει: «σκότωσες; ένα μήνα δεν θα φας κρέας και έλα μετά να τα πούμε»! Εμείς οι Έλληνες έχουμε βάλει στη θέση του δικανισμού την οικονομία: το να ζυγίζεις τα πράγματα ανάλογα με τις συνθήκες, όχι αυστηρά με τον νόμο, απρόσωπα. Αυτό η Αρβελέρ το λέει ωραία για το Βυζάντιο, πως στον δημόσιο και ιδιωτικό βίο του Βυζαντίου κυριαρχεί η οικονομία: βλέπεις στον άλλο την καρδιά του, την ταλαιπωρία του, την ψυχή του και του ανοίγεις τον δρόμο.

ΑΔ: Ναι, αλλά η ελληνική εκκλησία έχει κάνει αφορισμούς...

ΝΛ: Αυτά είναι περιθωριακά φαινόμενα. Ασήμαντα, σε μικρή κλίμακα. Ακόμη και αν έγιναν, δεν συμφωνούν με την παράδοσή μας. Αν δείτε στη Γαλλία, μόλις πριν λίγα χρόνια καταργήθηκε η λογοκρισία στην έκδοση θεολογικών βιβλίων. Σε μας δεν υπάρχει τέτοιο πράγμα.

ΑΔ: Η σημερινή ηγεσία της ελληνικής εκκλησίας δεν στρέφεται κάπως προς την οργανωσιακή μορφή; Επί Σεραφείμ έμοιαζε περισσότερο παραδοσιακή. Σήμερα μιλάει πολύ και παρεμβαίνει έντονα. Ακόμη και πολιτικά.

ΝΛ: Ο εθναρχικός ρόλος του αρχιεπισκόπου φαίνεται ακόμη και στην ενδυμασία του, που μετά τον 16ο αιώνα φέρει το εγκόλπιο και την μίτρα.

Είναι σύμβολα κοσμικής εξουσίας. Αυτοκρατορικής. Για εκείνα τα χρόνια της τουρκοκρατίας ήταν απαραίτητα: ήταν εθναρχικός ο ρόλος του δεσπότη. Σήμερα όμως όχι. Διότι έτσι προσβάλλεται κάπως η εσχατολογική φύση της εκκλησίας.

ΑΔ: Έχουν εκλείψει όμως οι ιστορικοί λόγοι στην Ελλάδα για τον εθναρχικό ρόλο της εκκλησίας;

ΝΛ: Με την έννοια εκείνη σαφώς και έχουν εκλείψει.

ΑΔ: Για σκεφτείτε λίγο τον Μακάριο... Ή τους δεσπότες στον μακεδονικό αγώνα...

ΝΛ: Αυτό γίνεται κατ' εξαίρεσιν. Δεν υπάρχει στο κανονικό δίκαιο της εκκλησίας κανένα απολύτως έρεισμα για αναγνώριση εθναρχικού ρόλου στην εκκλησία. 'Αλλο πράγμα είναι να έχει άποψη η εκκλησία για τα κοινωνικά ή τα πολιτικά ζητήματα. Αυτό είναι φυσικό. Διότι η πολιτική έχει και πνευματική διάσταση. Και αν η εκκλησία παρεμβαίνει για να μας το θυμίσει, αυτό είναι ευπρόσδεκτο, αρκεί να μην γίνεται κόμμα, παράταξη και κατεβαίνει στις εκλογές! Αν πρόκειται για εθναρχία στο πνευματικό επίπεδο, ναι. Αλλά όσοι λένε ότι δεν έχει κανένα δικαίωμα να μιλάει η εκκλησία για πολιτικά ζητήματα, μάλλον το λένε εκ του πονηρού.

ΑΔ: Έπρεπε να αντιδράσει η εκκλησία στο θέμα των ταυτοτήτων;

ΝΛ: Το πράγμα είναι κάπως περίπλοκο. Να θυμίσω την παράδοσή μας: το βυζαντινό κράτος ήταν κράτος υπαρξιακό. Δεν ήταν το θεσμικό δυτικό κράτος του μακροϊστορικού σκοπού. Το βυζαντινό κράτος ήταν ένα κράτος μικροϊστορικών σχέσεων• το δυτικό κράτος όμως είναι ένα κράτος εσωστρεφών ατόμων που ενώνονται για κάποιο σκοπό, ας πούμε τη δημοκρατία, την ευημερία, την κυριαρχία. Και αυτό έρχεται από τη θεολογία του Αυγουστίνου, όπου η ουσία και η βούληση του Θεού ταυτίζονται. Ο δυτικός Θεός πρέπει να αποδεικνύει συνέχεια ότι είναι Θεός, με την εκδήλωση της βούλησής του• είναι αναγκασμένος να φτιάξει αυτόν τον κόσμο, γιατί είναι παντοκράτορας. Να δείξει ότι κυριαρχεί. Από δω απορρέει το θεσμικό κράτος, διότι είμαστε συναγμένοι για έναν εξωτερικό σκοπό. Στους Έλληνες πατέρες όμως, διακρίνεται η ουσία από την βούληση του Θεού. Ο Θεός δεν έχει ανάγκη να αποδείξει τίποτα.

ΑΔ: Στην ελληνορθόδοξη παράδοση, στο Βυζάντιο, γιατί είμαστε συναγμένοι;

ΝΛ: Δεν ξέρουμε γιατί. Η κοινωνία είναι ο σκοπός. Υπάρχουν οι σκοποί των πολλών, οι οποίοι ενώνονται όταν το αποφασίσει η κοινότητα και όπου πάει. Δεν είναι εξωτερικός σκοπός. Αυτό είναι το υπαρξιακό βυζαντινό κράτος, όπου οι σχέσεις έχουν μεγαλύτερη σημασία από τον σκοπό. Και σε μας σήμερα ισχύει αυτό: όταν έρχεται ένας φίλος, τα αφήνουμε όλα και λέμε κάτσε να τα πούμε. Αυτό για ένα δυτικό είναι ακατανόητο. Θα σου πει δεν γίνεται. έχω δουλειά. Επομένως ο ορθόδοξος βάζει πάνω από τον νόμο τη σχέση κοινωνίας. Στη δύση έχουμε ενδοβολή του νόμου. Ο 'Αγγλος ή Γάλλος έχουν ενσωματώσει τον νόμο: αγωνιστείτε να πείσετε έναν 'Αγγλο να φοροδιαφύγει! Ποτέ δεν θα τα καταφέρετε!

ΑΔ: Και όλα αυτά πως σχετίζονται με το θέμα των ταυτοτήτων;

ΝΛ: Σχετίζονται. Διότι όπως σας είπα, στη δική μας παράδοση προέχει όχι νόμος, αλλά η κοινότητα. Οι σχέσεις επομένως μπορεί, παρά τις αποφάσεις της πολιτείας, ο λαός να θέλει αναγράφεται το θρήσκευμα, διότι έτσι αναγνωρίζει μια κοινωνία σχέσεων. Δεν το βλέπει νομικά το θέμα. 'Αλλο τώρα αν οι αντιδράσεις της εκκλησίας μας ήταν υπερβολικές.

Εκεί να το συζητήσουμε. Ίσως να ήθελε άλλο χειρισμό το θέμα, από την πλευρά της εκκλησίας.